11) در روش ديگر به بچهها ميگوييم روزنامه با خود به كلاس بياورند و لغات را ببرند و از لغات بريده شده يك بند املا براي ما درست كنند و بر روي ورقه بچسبانند. يا اين روش ميتواند به صورت گروهي هم صورت گيرد.
12) ميتوان املايي را به صورت پليكپي بدون نقطه، بدون تشديد و يا به صورت لغات ناقص به دانشآموزان داد تا آنان در جاي مناسب نقطه بگذارند و يا تشديد قرار دهند يا لغات ناقص را كامل كنند.
13) ميتوان ديكته را به صورت لغات صحيح و غلط در كنار هم قرار داد تا بچهها كلمه غلط را خط بزنند.
14) روش ديگر املا ميتواند به صورت تصويري باشد. يعني، شكل را به دانشآموزان بدهيم تا آنان املاي صحيح آن را بنويسند.
15) املاي تقويت حافظه: بدين صورت كه معلم متني را روي تخته مينويسد و سپس متن را براي دانشآموزان ميخواند و سپس روي نوشتههايش روي تخته پرده ميكشد و بچهها بايد هر آنچه از متن فهميدهاند را بنويسند. سپس معلم پرده را از تخته برميدارد و بچهها متن خود را با متن تخته مقايسه ميكنند و به خود امتياز ميدهند.
16) روش ديگر، ميتواند استفاده از آينه باشد كه كلمات را بر عكس بنويسيم و بچهها با آينه درست آن را بنويسند و يا صحيح آن را بخوانند.
17) ديكته آبكي: روش ديگر، استفاده از آب و محيط حياط مدرسه است. بدين ترتيب كه بچهها به صورت انفرادي و يا گروهي با خود آب پاش به مدرسه ميآورند و با آب ديكته را روي زمين بنويسند و گروهي نوشتههاي خود را تصحيح كنند.
18) روش ديگر در تصحيح املا اين است كه دانشآموزان با اشتباهات خود جمله بسازند و يا ديكته به صورت جملهسازي از لغات مهم درس باشد.
19) كلمات مهم يا مشكل درس را روي پارچه بنويسند و سپس با خمير و يا نخ و سوزن كلمات را بسازند و يا بدوزند كه در اين صورت املا با هنر و بازي توأمان ميشود (يادگيري تلفيقي)
20) دانشآموزان از اشتباهات خود در املا كلمات همخانواده، متضاد و يا هم معنا بنويسند.
21) براي آشنايي دانشآموزان با انواع صداها و لهجهها در هنگام ديكته گفتن و از اين كه بچهها تنها به صدا و لحن معلم خود خو نگيرند، معلم ميتواند از اطرافيان خود بخواهد تا متن املا را بر روي نوار بخوانند و صداي خود را ضبط كنند و سپس آن متن را به كلاس بياورد و بچهها از روي آن نوار ديكته بنويسند و در هنگام ارزشيابي پاياني و يا هر زمان ديگر بچهها دچار مشكل نشوند.
22) همكاران معلم ميتوانند در املاهاي كلاسي جاي خود را تعويض كنند و به بچههاي كلاسهاي ديگر املا بگويند تا بچهها با انواع صداها و لحن و گويش در ديكته آشنا شوند.
23) دانشآموزان ميتوانند به والدين خود ديكته بگويند و والدين در املاي خود چند كلمه را اشتباه بنويسند تا بچهها آنها را تصحيح كنند و به پدر و مادر خود نمره دهند.
24) بچهها ميتوانند به معلم خود ديكته بگويند. هر گروه يك پاراگراف به معلم بگويد و در انتها گروهها ورقه معلم را تصحيح كنند و يا هر گروه پاراگراف مخصوص به خود را صحيح كند. البته بهتر است معلم چند كلمه را عمداً اشتباه بنويسد.
25) براي والدين بيسواد، فرزند ميتواند صداي خود را ضبط كند و از روي صداي خود به خودش ديكته بگويد يعني صداي ضبط شده خود را جايگزين صداي اولياي خود كه بي سواد هستند، نمايد.
26) يكي ديگر از روشها براي تصحيح املا اين است كه ميتوان املا را به بچهها داد تا تصحيح كنند، ولي در نهايت نمره نهايي را معلم بدهد و يا دانشآموزان تصحيح كننده با مداد كنار دفتر فرد، نمره بگذارند و بعد معلم، نمره خود را با نمرهاي كه دانشآموزان داده مقايسه كند.
27) معلم لغاتي را بر روي مقوا مينويسد و مقوا را به تخته نصب ميكند و زمان كوتاهي وقت ميدهد تا دانشآموزان كلمات را به دقت نگاه كنند و سپس مقوا را جمع ميكند. در اين جا بچهها هر آنچه از لغات در ذهنشان مانده است را مينويسند و ما لغات و كلمات آنان را تصحيح ميكنيم تا دقت آنان سنجيده شود.
28) دانشآموزان املا را در هوا بنويسند و ما هم در هوا تصحيح كنيم نه با قلم و روي كاغذ. 29) روش ديگر املا كه همراه با بازي هم است، اين است كه دانشآموزان با گچ روي زمين مدرسه و حياط مدرسه ديكته بنويسند و سپس حياط را دستهجمعي بشويند تا آثار گچ حياط مدرسه را كثيف نكند.
30) معلم ميتواند املا را بر روي چندين كارت بنويسد و اين كارتها بين گروهها تقسيم شود تا تمام گروهها كارت را ببيند و سپس كارتها را جمع كرده و از روي آنها ديكته بگويد.لازم به تذكر است كه روشهاي املا كه به عنوان نمونه بيان گرديد را نبايد به عنوان روش واحد تلقي كرد. اگر هر روشي بيشتر از اندازه استفاده گردد، ارزش آموزشي خود را از دست ميدهد. لذا اگر معلم بنا به ضرورت و در نظر گرفتن تنوع، روشهاي متنوع املا را به كار گيرد نتيجه مفيدي عايد دانشآموزان خواهد شد.
روزنامه ي همشهري ، سايت هاي آموزشي
انواع ديگر املا
بازی و نوشتن
يادگيري همراه بابازي وفعاليت به مراتب سريعتروبهتراززماني بوده است كه به كودكان بصورت غيرفعال آموزش داده مي شده است لذادرپايان چندبازي براي يادگيري سريع نوشتن ارائه مي شود. 31)بازي جوركن وبپر
لوازم :تخته سياه، لوحه هاي حروف، گچ
روش: كودك به حرف نوشته شده روي تخته نگاه مي كندودرمربعهاي حروف روي زمين دومربع راكه حرف مانندحرف روي تخته درآنهانوشته شده است پيدامي كندوروي آن مي پرد.تخته پاك مي شودوحرف ديگري روي آن نوشته
مي شودودوباره كودك بايددوياسه حرف مانندآن راروي مربع هابيايدوروي آنهابپرد.
32)بازي ساختن كلمات باحروف
لوازم :5يا6مربع حاوي الفبابراي هركودك
روش:كودك بايدبادسته حروفي كه داردكلمه هاي مختلف بسازدواين كارراباپريدن روي حروف هركلمه نشان دهددركنارهركودكي كه باپريدن كلمه درست مي كندبايديك كودك مشاهده گرباشدكه هم درستي كاراورابررسي
كندوهم تعدادكلمات ساخته شده توسط اورابشمرد.
33)بازي يك داستان راهجي كنيد:
لوازم: مربعهاي حروف
روش:دوياسه كودك يك داستان راباپريدن روي شبكه حروف به تناوب تعريف مي كنندكودك اول باپريدن روي
لغات كلمه اول داستان رامي گويدوكودك دوم كلمه دوم راوبه همين ترتيب تمامي داستان راتعريف مي كنند. 34)براي داستان گويي
لوازم:تخته سياه، گچ
روش: دوتيم حدوداً ده نفري ازدانش آموزان انتخاب كنيدكودك شماره 1ازهردوتيم مي رودجلوي تخته وجمله اي رابانوشتن يك كلمه شروع مي كندوبرمي گرددبه نفردوم مي زندوخودش به ته صف مي رودنفردوم مي رودوكلمه سوم جمله رامي نويسدبازي ادامه مي يابدتاتمامي افرادهرتيم پاي تخته بروندآنان بايديك جمله ياجملاتي بامعنابنويسندتيمي كه زودترجمله اش راكامل كندبرنده است . 35)بازي بخوان، بگذروپرتاب كن
لوازم: توپ فوتبال ،تخته سياه ياكارتهاي لغات وكلماتي كه ميخواهيم آموخته شود.نواريامتراندازه گيري توپهاي ديگري براي بازي ،توپهاي نرم وكيسه هاي لوبيا
روش: به هركودكي كه بالاي سكومي آيديك كلمه نشان داده مي شود.اوبايداسم كلمه رابگويدوسپس آن رادرجمله اي به كاربردوپس ازآن توپ فوتبال راتاحدي كه مي تواندپرتاب كند.امتيازهابرحسب فاصله اي كه توپ پرتاب مي شود،تلفظ صحيح نام كلمه وصحيح بودن جمله ساخته شده ياكلمه ي محاسبه مي شود.امتيازبراي پرتاب براساس توانايي وسن كودكان درنظرگرفته مي شود.
ارائه روشي جهت بهبود املا در دوره ابتدايي
اين روش شايد به نوع و شكلهاي مختلفي ارائه شــده و تجربه شـده باشد و 36)از انواع املاي پاتختهاي
است كه در يك كلاس 40 نفري آزمايش گرديده و بهترين نتيجه را داده است و آن اينكه در زنگ املا دانشآموزان دفاتر املا را جلوي خود گذاشته، معلم از روي دفتر كلاس به ترتيب يك نفر را پاي تخته ميبرد و دانشآموزان را موظف و ملزم به دقت كردن به پاي تخته و دانشآموزي كه پاي تخته رفته است ميكند. جملهاي را به نحو ديكته گفتن به دانشآموز ميگويد تا او نيز روي تخته بنويسد. دانشآموزاني كه نشستهاند دقت نموده و صحيح يا غلط بودن كلمات را تشخيص داده و به ترتيب نظر ميدهند و جمله مورد نظر روي تخته تصحيح ميگرددو شكل صحيح آن روي تخته نوشته ميشود بعد از دانشآموزان خواسته ميشود كه دو يا سه بار از روي آن بنويسند. در هر بار ديكته نوشتن ميتوان تا ده نفر را پاي تخته برد و تمامي دانشآموزان در اين روش شركت فعال خواهند داشت.
اين روش ميتواند براي زماني دو يا سه ماهه يادر يك سال تحصيلي به كار گرفته شود و آن بستگي به وضعيت كلاس و روحيه معلم دارد. روش فوق د ريك كلاس 40 نفري كه بيست نفر آن داراي نمراتي زير 10 و زير صفر داشته انجام گرفته و نتيجه مطلوبي در پي داشته است، بطوريكه حداقل نمره كلاس به 10 رسيده است.
اختلالات املايي
مشكلات املايي يا اختلال در درس املا مشكلي است كه تا به حال نتوانسته بصورت اساسي حل شود. از آنجائي كه مقطع ابتدايي اصل و زيربناي آموزش، و تكرار و تمرين حروف و كلمات زياد است و آموزگار كلاس براي تمامي دروس يك نفر بوده و تنوع دروس كمتر از مقاطع ديگر است لذا در ابتدايي اختلال در درس املا كمتر از ديگر مقاطع ميباشد و اختلالات املايي با جديت و دقت لازم پيگيري ميشود. اما زماني كه دانش آموز از ابتدايي خارج ميشود پيگيري ها در اين درس سير نزولي پيدا كرده و شتاب و برنامهريزي لازم را ندارد. لذا دانشآموزي كه ديپلم ميگيرد در نوشتن كلماتي كه در كتاب خوانده هم داراي مشكل ميباشد و متوجه ميشويم كه دانشآموز كلمات خوانده شده در كتب فارسي ابتدايي را هميشه صحيحتر از كتب فارسي راهنمايي و دبيرستان مينويسد.
تكرار و تمرين بيشتر، دقت در نوشتن مشق فارسي وكنترل روزانه تكاليف فارسي و تصحيح آن و اهميت دادن به اين درس و صرف وقت بيشتر در اين رابطه ميتواند مشكلات املايي را به حداقل خود برساند.بايد در نظر داشت كه نقش معلم در اين خصوص بسيار تأثيرگذار است.معلمي كه داراي ذوق و سليقه است و از ادبيات بالايي برخوردار است در رفع مشكلات موفقتر است.لذا داشتن يك معلم خوب خيلي مؤثرتر از ارائه راهكار و پيشنهاد است. زيرا اگر يك معلم نتواند اهل نظر باشد نمي تواند نظرات و راهكارهاي ديگران را بكار بندد.
يك روش براي آموزش دانش آموزان دير آموز ، استفاده از جعبه يادگيري لايـتـنر :
چگونه از جعبه لایتنر استفاده کنیم:جعبه لایتنر یک قوطی در باز است که از پنج قسمت تشکیل میشود.
1
2
4
8
15
عرض قسمت های مختلف به ترتیب 15,8,4,2,1 واحد است. این جعبه را میتوانید خودتان با مقوا، جعبه یا قوطی های پودر لباسشویی ، کفش و... درست کنید، یا اینکه از بازار تهیه نمائید.این روش را میتوانید برای یادگیری لغات زبان انگلیسی،فارسی و یا هر فرمول یا مطالب درسی فراری که میخواهید به خاطر بسپارید به کار گیرید.هر موضوع یادگرفتنی را روی یک برگ کاغذ(فیش) بنویسید. دقت کنید که روی هر فیش تنها یک موضوع یادگرفتنی نوشته شود. یعنی لغت را در یک روی کاغذ و جواب آن را در روی دیگر برگه مینویسید.
مراحل کار:1. روز اول: تعدادی از برگهها را تکمیل میکنید و پس از اینکه هر دوروی برگه را یکی دوبار مرور کردید، برگهها را در خانه اول جعبه قرار دهید. میتوانید هر روز، ده پانزده یا تعداد بیشتری برگه آماده نمائید.شاید در بعضی روزها هم برگه ای تهیه نکنید.2. روز دوم: ابتدا برگه هایی را که دیروز تهیه کرده بودید از خانه اول بردارید.سؤالات را از روی برگه بخوانید و سعی کنید جوابها را به خاطر بیاورید. آنهایی را که بلد نبودید، مجدداً در خانه اول قرار دهید و آنهایی را که بلد بودید، به خانه دوم منتقل کنید. پشت این برگه های خانه دوم یک کاغذ رنگی با ارتفاع بیشتر قرار دهید.در پایان، برگه هایی را که در روز دوم برای اولین بار تهیه کرده اید در خانه اول قرار دهید.3. روز سوم: به برگه های خانه دوم دست نمی زنید زیرا خانه دوم هنوز تکمیل نشده است و ظرفیت دو گروه برگه را دارد. پس باز هم از برگه های خانه اول شروع میکنید و برگه هایی را که جواب سؤالاتشان را بلد هستید به خانه دوم منتقل مینمائید و در پشت کاغذ رنگی قرار میدهید تا این برگهها با برگه های روز گذشته مخلوط نشود. برگه هایی که پاسخشان را بلد نیستید به همراه برگه های جدیدی که امروز تهیه کرده اید در خانه اول قرار دهید.4. روز چهارم:الف. ابتدا از خانه دوم شروع کنید، زیرا خانه دوم ظرفیت دو گروه برگه را دارد و ظرفیت آن روز قبل تکمیل شده است. ولی فقط برگه های ردیف جلوتر را برمی دارید.(یعنی برگه هایی که جلو کاغذ رنگی قرار دارند) سؤالات روی این برگهها را مطالعه میکنید و اگر جواب درست دادید برگهها را در داخل خانه سوم و در ابتدای آن قرار میدهید و پشت این برگهها یک کاغذ رنگی با ارتفاع بیشتر قرار میدهید تا فاصله گذاری مشخص شود. ضمناً برگه های باقی مانده در خانه دوم را جلوتر میبرید و کاغذ رنگی را در پشت این برگهها میگذارید.ب. سپس به خانه اول برگردید و برگه های آن را بردارید و آنهایی را که بلد هستید در خانه دوم و پشت کاغذ رنگی قرار دهید.ج. برگه هایی که پاسخ آنها را بلد نیستید و همچنین برگه های جدیدی را که تهیه کرده اید در خانه اول میگذارید.5 . خانه سوم برای چهار گروه برگه در نظر گرفته شده و باید چهار روز صبر کنید تا این قسمت تکمیل شود.البته هر روز پس از ورود برگهها از خانه دوم به خانه سوم پشت این برگهها یک کاغذ رنگی میگذارید تا قسمت سوم هم به تدریج و پس از چهار روز تکمیل شود.6. خانه چهارم جای هشت گروه برگه را دارد و هشت روز پس از ورود اولین برگهها پر خواهد شد. خانه پنجم جای پانزده گروه برگه را دارد و شانزده روز پس از ورود اولین برگه ها، این قسمت تکمیل میشود. یعنی اگر شما در کارتان وقفه ای نیندازید سی روز طول خواهد کشید تا هر پنج قسمت جعبه لایتنر تکمیل شود. توجه دارید که بین هر دو گروه برگه یک کاغذ رنگی با ارتفاع بیشتر قرار میدهید تا برگه های مربوط به روزهای مختلف با یکدیگر مخلوط نشوند.از روز سی و یکم به تدریج برگهها از داخل جعبه خارج میشوند و شما میتوانید این برگهها را بایگانی نمائید. زیرا پس از پنج بار تکرار موفقیت آمیز هر برگه در زمان های متفاوت، میتوانید مطمئن باشید که آن موضوع را برای همیشه فرا گرفته اید و هیچگاه آن را فراموش نخواهید کرد.به این ترتیب شما با روشی که شبیه بازی انفرادی است، در اوقات فراغت میتوانید با کمترین میزان اتلاف وقت آنچه را که یادگیری اش برایتان مشکل تر است بیشتر تکرار کنید و زودتر و برای همیشه به خاطر بسپارید و آنچه را که زودتر یاد میگیرید فقط با پنج بار تکرار برای همیشه فرا بگیرید.نکته مهم: در هر مرحله که به سؤال یک برگه نتوانستید جواب دهید باید آن را به اولین خانه برگردانید.
وراهکارهاي آموزش املا
تعريف امـلا
اهمیت نوشتن ونیاز به صحیح نوشتن در ایجاد ارتباط با دیگران بر کسی پوشيده نیست . در همین ارتباط از ابتدای آموزش رسمی خواندن و نوشتن به کودکانمان می آموزیم که چگونه بنویسند و چه اقداماتی در این باره انجام بدهند تا بتوانند آموخته های خود را در موقعیت های مختلف به کار گیرند . مهمترین ماده ی درسی که این وضعیت را بر عهده دارد املای فارسی است .
املا در لغت به معنی بر کردن و بر سر جمع گفتن و تقریر کردن مطلبی برای دیگران است .
در زبان فارسی کلمه ای معادل املا و دیکته نداریم ولی می توانیم "از بر نویسی "یا "گفتار نویسی " را جایگزین کلمه املا کنیم .
منظور این است که شخص گفته های دیگران را بدون دیدن آن ها بنویسد با توجه به اینکه درس املا مبنای علمی در یاد گیری سایر دروس است و توجه به این مهم یکی از ضروریات نظام آموزشی ماست و از طرفی روشهای متداول املا نمی تواند راه گشای مشکلات آموزشی در این درس باشد لذا در این مجموعه سعی شده است چند روش متنوع و جالب برای املا و تصحیح آن ارائه شود تا با یاری خدا و همکاری اولیائ محترم در افزایش توانمندی دانش آموزان تلاش شود .
در حقيقت املا تلاش و تکاپويي براي نوشتن درست کلمات است وبيشتربه سنجش دو مهارت مهم گوش دادن ونوشتن ومهارتهاي ذهني مربوط به آن مي پردازد
تند نويسي - خوانانويسي زيبا نويسي ودرست نويسي و رعايت فاصله کلمات هم جزو اهداف است
اهداف اموزشي املا :
تمرين شنيدن
تمرين نوشتن
شناخت شکل نوشتاري کلمات روز مره ورايج
اشنايي با کلمات جديد
مشخص شدن مشکلات نوشتاري ورفع ان ها
خوانا نويسي
چند نکته در مورد املا گويي :
اموزشي املا نمره ثبت نمي شود در جلسه
در جلسه ارزشيابي املا نمره ثبت مي شود
پيش از گفتن املا متن به صورت کامل خوانده شود .
از مجموع کلمات و حروف خوانده شده جمله ساخته شود .
بعد از اتمام املا يک بار متن خوانده شود.
روش هاي مختلف در اموزش املا :
نوشته شود يعد پاك شود . املاي تقريري :کلمه - جمله- روي تخته
املاي تابلويي :
در آن چند جاي خالي بماند . املاي کامل کردني : چند جمله نوشته شود
املاي کارتي: تعداد کلمه نوشته شودكه با كارت نشان داده مي شود .
املاي تيمي : به صورت گروهي
املاي انتخابي : از چند درس
املاي بي صدا : به صورت لب خواني
املاي انگشتي : روي پشت دانش اموزبا انگشت نوشته شود . بعد دانش آموزان با دقت كردن آن را بنويسند.
املاي هوايي :
املاي ترکيبي :متني غير از متن کتاب با كلمات خوانده شده انتخاب شود با کلمات خوانده شده
يكي از روش هاي توصيفي به نام شناسايي املاي بي نقطه – سركش – بي دندانه تا دانش آموزان خودشان آنرا تشخيص دهند و بنويسند.
املاي تصويري :
( … - املاي ابزاري ( خمير - مهره - نخ
املاي دانش اموز به والدين وبا لعکس :
املا توسط معام هاي ساير کلاس ها :
املا با استفاده از اشتباهات نوشتاري دانش آموزان يعني متن از روي اشتباهات دانش آموزان تنظيم گردد . دانش
املاي سرعتي : از بهمن به بعـد
گفتن املا از کتاب هاي داستان يا رشـد دانش آموز :
انتخاب متن املا توسط دانش اموزان :
استفاده ازضبط صوت :
مقدار املا ي در هر ترم را نيز ياد آوري كنيد .
لازم به ذکر است اين روش ها همه به عنو ان روشهاي پيشنهادي مي با شد واگر فقط تنها از يک روش آموزشي استفاده گردد شايد ارزش آموزشي خود را از دست بدهد .
- املا تقریری : معلم می گویددانش آموز می نویسد.
– املای کارتی : معلّم تعداد کلمه روی کارت می نویسد وجلو کلاس نصب می کند وآنها را می خواند وبعد جمع می کند واز دانش آموزان می خواهد که کلماتی را که به خاطر دارند بنویسند(تقویت حافظه دیداری(
- املا پای تابلوی :معلّم جمله از متن املا را برای دانش آموزان قرائت می کند وقتی که دانش آموزان آن را نوشتند معلّم آن جمله را روی تابلو می نویسد تا دانش آموزان خود را ارزشیابی کنند .
– املا گروهی : دانش آموزان را به گروه های دو یا سه نفره تقسیم می کنیم یک نفر بگوید یک نفر بنویسدویک نفر نظارت می کند . دانش اموزان هر کدام یک جمله می نویسند .
–املا سفره ای یا تابلو وایت برد : به ذوق وسلیقه معلّم اجرا می شود .
– املای اشتقاقی : معلّم از دانش آموزان می خواهد جدول آماده کنند ومعلّم کلمه ای را می گوید ودانش آموزان هم خانواده ،هم معنی ، متضاد ،..... آن را می نویسد.
والدین گرامی وارجمند با عرض سلام
مرسوم است املا به صورت رونویسی از کتاب درسی به بچّه ها گفته شود ولی اغلب دانش آموزان تا شب قبل از املا به یادگیری درست نمی پردازند عموماَ درهر کلاس دانش آموزانی وجود دارند که درنوشتن بعضی از کلمات مشکل دارند .چنین دانش آموزانی نمرات پایین تری کسب می کنند واین لطمات شدیدی به روحیه وروان آن ها وارد مي کند . در این نوشته ی مبتنی بر تجربه سعی شده است چگونگی آماده نمودن دانش آموزان ابتدایی برای دیکته نویسی ارائه شود . آماده شدن دانش آموزان توسط والدین آن ها و با توجه به راهنمایی های آموزگارشان در طول هفته ودر منزل صورت می گیرد. دانش آموزان در طول هفته وتحت نظر والدینشان ،خود رابرای نوشتن املا آماده وآن راتمرین می کنند تا انشا لله موفق شوند.
یک ، دو ، سه ،............... املا !
روزاوّل هفته:
ازفرزند خود بخواهید هر لغت جدید را روی یک کارت به اندازه ی15× 6 سانتی متر بنويسد.
روز دوّم هفته:
کنار فرزندتان بنشینید ونوشتن املای کلمات را تمرین کنید .در مورد هر کارت ،ترتیب عمل به این شرح است که دانش اموز باید:
♥ با دقت کامل به کلمه نگاه کند.
♥ کلمه رابا صدای بلند بخواند.
♥ کلمه مورد نظر را در یک جمله به کاربرد.
♥ همچنان که به کلمه نگاه می کند بگویید با چه حروفی نوشته شده است .
روز سوم هفته :
از فرزندتان بخواهید به ترتیب زیر عمل کند.
♥ با دقت به کلمه نگاه کند .
♥ با صدای بلند کلمه رابخواند .
♥ کارت را به پشت روی زمین بگذارد واملای کلمه را با صدای بلند بگوید (حروف کلمه را هجی کند.)
♥ کارت را مجدداَ به روبرگرداند وببینید که حروف کلمه را درست گفته است یا خیر.
♥ کارت هایی را که حروف آن ها را درست نگفته است جای دیگری بگذارد.
♥ از روی کلماتی که حروفشان را اشتباه گفته است چند مرتبه بنویسد.
روز چهارم:
از فرزندتان امتحان تمرینی به عمل اورید .برای این کار ،موارد زیر رارعایت کنید :
♥ یک ورقه کاغذ خط دار به او بدهید.
♥ از کلماتی که قبلاَ روی کارت نوشته شده بود برای او املا بگویید. و وقت کافی در اختیارش قرار دهید تا آن را بنویسد.
♥ وقتی املاگفتن شما تمام شد . از او بخواهید با به کاربردن کارت های لغت املای خود را تصحیح کند .کارت های که املای ان ها را غلط نوشته است جداگانه بگذارد .(حتماَاز او بخواهید روی یک ورقه کاغذ جدا گانه ، از هر لغتی که غلط داشته یک با ربنویسد).
روز پنجم هفته:
یک دستگاه ضبط صوت تهیّه وآن را روشن کنید از فرزندتان بخواهید هجی کلمات را با صدای بلندبگوید تا صدای او ضبط شود و خودش هم می تواند با استفاده ازضبط صوت ،نوار را از اوّل بگذارد وخوداملای آن ها را بنویسد. به اين ترتیب خود می تواند بدون کمک گرفتن از دیگران املا بنویسد .
توصیه می شود از دانش آموز خواسته شود که کارت هايی که هر هفته آماده می کند در یک جا نگهداری کند ودر موقع لزوم آن ها را دوره کند.
راه کارهای تقویت خواندن
61 نوع راهکار برای خواندن
1) حل مسئله
یکی ازمهارت های اساسی خواندن حل مسئله است. دراین حالت متنی انتخاب می کنیم که دارای گره داستانی باشد وازدانش آموزان می خواهیم پس ازمطالعه ی داستان گره موجود را پیداکرده وحل کنند.مثلا درقصه ی "مرده زنده شد" یا "خرچنگ ومرغ ماهی خوار" می توان گفت اگربه جای یکی ازشخصیت های داستان بودی چه می کردی؟ درمتن درس ها نیز می توان پرسش های تفکربرانگیزی مطرح کرد که دانش آموزان به آن ها پاسخ دهند.
2) بیان پیام اصلی متن
متن خواندنی را دراختیار دانش آموزان قرار می دهیم تا آن رابخوانندسپس درباره ی متن فکرکرده وپیام اصلی داستان را بگویند. مثلا درس "اگردیگران نبودند" رابخوانند ونظرخود را بگویند یا بنویسند.
3) بررسی جزئیات
یکی دیگرازمهارت های خواندن تجزیه وتحلیل متن وبررسی جزئیات است. تشخیص مکان وفضای داستان ، قهرمانان وشخصیت های داستان ، مجموعه ی رویدادهای جزئی ، اشیا وپدیده ها وازجمله مواردی هستند که دانش آموزان دربررسی درس می توانند تمرین کنند. مثلا درس" دوست بزرگ بچه ها " رابخوانند ومهمترین فعالیت های جبارباغچه بان رابیان کنند.
4) استخراج نتایج
براساس این مهارت دانش آموزمتن خواندنی رامطالعه می کند وپس ازتحلیل ذهنی وبررسی قسمت های مختلف متن نتیجه گیری خودرااعلام کنند. مثلا ازدانش آموزان می خواهیم درس4" کودکان حق دارند که..." رابخوانند ونتیجه ی درس رادرچندجمله گفته یا درچند سطر بنویسند.
5) بیان دریافت ها واستنباطات
متن خواندنی را در اختیار دانش آموزان قرار میدهیم تا آنرا به دقت مطالعه کنند.سپس از آنها میخواهیم که به ما بگویند از این متن چه فهمیده اند؟به آنها فرصت میدهیم پاسخ های خود را بگویند
6) قضاوت و داوری
دانش آموزان متن را می خوانند و با توجه به راهنمایی معلم درباره شخصیت ها با موضوعات مورد نظر به قضاوت و داوری می پردازند.گفتنی است که این مهارت متناسب با توانایی دانش آموزان باید اجرا شود.
7) تصمیم گیری
متنی ساده یا داستانی را به دانش آموزان میدهیم تا آنرابخوانند و درباره ی موارد خواسته شده تصمیم بگیرند.مثلا به ما بگویند اگر به جای نویسنده بودند چه میکردند یا درباره ی مواردی که معلم تعیین کرده تصمیم گیری کنند.
8) دلیل آوردن
دلیل آوردن مهارتی است که نیاز به یکسری توانایی های ذهنی دارد و لازمه ی این امر توجه به تمرین در خواندن است.بنابراین از دانش آموزان میخواهیم متن را بخوانند و نظر خود را نسبت به آن بگویند و برای نظرات خود دلیل بیاورند.
9) تاثیرگذاری
دانش آموزان متن را میخوانند و به هم گروه ها یا معلم میگویند متن چه تاثیری در آنها گذاشته است برای روشن شدن موضوع معلم می تواند از حالت یا احساس آنها بپرسد . آیا پس از خواندن متن غمگین شدند یا شاد شدند ؟ وقتی متن تمام شد چه احساسی به آن ها دست داد ؟
10) سرنخ ها متن
متنی را انتخاب می کنیم که ح.ادث و رویدادهایی پیچیده و معما گونه داشته باشند از آنها می خواهیم پس از خوانده هر بخش ادامه را حدس بزنندو چگونگی پیدا کردن سرنخ ها را بگویند این تمرین موجب میشود ذهن آنها برای پیدا کردن و حدس وقایع فعال باشد. می پرسیم از کجا فهمیدند این اتفاق می افتد ؟
11) پیشگویی حوادث :
این مهارت نزدیک به مهارت شماره 10 می باشد اما باید بدانیم در پیدا کردن سرنخ ها دانش آموز راه رسیدن به هدف را تشخیص می دهد در حالیکه در این مهارت او خوادث بعد ی داستان را تخمین میزند. در این می پرسیم فکر می کنید ادامه داستان چه می شود ؟
12 ) مقایسه کردن برای نشان دادن شباهتها :
وقتی متن مورد نظر را خواندند , از آنها می خواهیم پدیده ها , اسخاص , امور , اشیا و حوادث را با هم مقایسه کنند و شباهت بین آن ها را بگویند . این کار به آنها کمک می کند تا در زمینه ی گسترش مهارتهای نگارشی نیز تقویت شوند.
13 ) تعمیم دادن
متنی را در اختیار دانش آموزان قرار می دهیم تا آن را به دقت مطالعه کنند . سپس از آنها می خواهیم بخش هایی را انتخاب کنند که می توان نمونه هایی از آن را ملاحظه کرد. یعنی چه مطالبی را می توان به کل محیط عمومیت داد / آیا می توان گفت همه ی کودکان ترسو درست کار هستند ؟
14 ) مقایسه کردن برای نشان دادن تفاوتها
مشابه مهارت 12 دانش آموزان پدیده ها , اشیا , امور , حوادث و اشخاص را با هم مقایسه می کنند و تفاوت های آن ها را پیدا کرده و بیان می کنند.
15) خلاصه کردن
این مهارت یکی از رایج ترین مهارتهای زبانی است . بر این اساس دانش آموزان متن درس را می خوانند و خلاصه آن را به زبان خودشان بیان می کنند . در آغاز نیازی نیست در باره راههای خلاصه کردن و انواع آن سخن بگوییم بهتر است آن ها ره همان شکل ابتدایی متن را خلاصه کنند.
16 ) زبان تصویری
دانش آموزان متن مورد نظر را می خوانند و موضوع یا پیام آن را از طریق نقاشی بیان کننئ. استفاده از زبان تصویری موجب می شود توانایی درک متن و ارائه ی آن به شکل تصویری تقویت شود.
17 ) همانند سازی
از دانش آموزان می خواهیم پس از مطالعه ی متن , داستان دیگری را شبیه به آن تعریف کنند یا به جای برخی عناصر داستان مثل قهرمانان و فضا از عناصر مشابه و همانند استفاده کرده , داستان یکبار دیگر باز نویسی کنندو
18 ) استعاره سازی
متنی را انتخاب میکنیم که در آن استعاره هایی به کار رفته باشد یا اینکه اماکان ساختن استعاره وجود داشته باشد. بسیاری از استعاره های کودکانه در حوزه ی افعال بکار گرفته می شود. مثلا کودک پس از دیدن رود خانه می گوید :" انکار رودخانه دیوانه شده است . " بنابراین از آن ها می خواهیم متن رخوانند و استعاره ها را نشان دهنا یا صفت هایی را به برخی اشیا و پدیده ها نسبت دهند.
19 ) مبالغه کردن
یکی از مهارتهای کودکان در زمینه شناخا شناسی مبالغه کردن است یعنی آنها در بسیاری از موارد برای تعریف و توصیف اشیا و پدیده ها بویژه امور مورد علاقه از مبالغه استفاده می کنند این مهارت برای تقویت درک مطالب و تمرین برای وسعت بخشیدن به نگارش نیز مناسب است.
20) بیان دو باره ( سبک شخصی )
دانش آموزان ابتدا متن را می خوانند سپس داستان یکبار دیگر به زبان خودشان می گویند یا می نویسند .
هر فردی در بیان مجدد مطالب سبک مخصوص به خود دارد بنابراین در این مهارت کودکان بیش تر جملات را به زبان خود بیان می کنند و به جملات ساده دست نمی زنند . نکته دیگر اینکه بیان دو باره به توانایی های ذهنی , دایره لغات , فرهنگ حاکم بر خانواده و ... بستگی دارد علاوه بر این بیان مجدد غیر از مهارت خلاصه کردن است .
21 ) نام آوا
برخی از کلمات در صورت تکرار , تولید صداهایی می کنند که در زبان شناسی به آنها "نام آوا " می گویند مثل جیک جیک صدای گنجشک , شرشر صدای آب , واق واق صدای سگ و ... در این مهارت دانش آموزان متن را می خوانند و هر جا نام آوایی را دیدند آن را با صدای بلند ادا می کنند این کار نه تنها شور و شوق خاصی به محیط آموزشی می دهد . بلکه باعث تنوع و شادی در کلاس می شود.
22) معنی ضمنی
گاهی جملات و عبارات علاوه بر معنی اصلی , معنی دوم یا فرعی نیز دارند . بنابراین وقتی دانش آموزان متن مورد نظر را خواندند , می خواهیم یک بار دیگر متن را بررسی کنند و در صورتی که به چنین مواردی برخوردند , آنها را مشخص کنند.
23) معنی اصلی
منظور از این پاره مهارت این است که دانش آموزان پس از مطالعه متن منظور اصلی نویسنده را بیان کنند . پی بردن به معنی اصلی با منظور نویسنده تمرینی است که موجب تقویت خواندن و فهم متن می شود.
24 ) هدف نویسنده
این مورد غیر از دریافت معنی اصلی است . در اینجا از دانش آموزا انتظار می رود پس از خواندن متنب به ما بگوید نویسنده در این متن چه هدف یا اهدافی را دنبال می کند. این تمرین به دانش آموز کمک می کند تا در خواندن متون مختلف اهداف نویسنده را نیز در نظر بگیرند.
25) قیاس کردن
دانش آموزان متن را می خوانند و حوادث و رویدادها را باهم مقایسه می کنند . علاوه بر این آنها می توانند اجزا و پدیده های داستان را با سایر پدیده های اطراف خود نیز مقایسه کرده و و جوه اختلاف و اشتراک را بیان کنند.
26) تسلسل حوادث
از دانش آموزان می خواهیم متن را به دقت بخوانند و رویدادها و حوادث آن را بررسی کنند . سپس حادث را به طور مسلسل بیان کنند . البته هر متنی ممکن است این ویژگی را نداشته باشد . بنابراین برای انجام این تمرین لازم است متن هایی انتخاب شود که در آن حوادث به طور مسلسل اتفاق افتاده باشد. تشخیص تسلسل حوادث باعث ایجاد نظم منطقی در ذهن می شود.
27 ) طبقه بندی کردن
در این مهارت دانش آموزان یاد می گیرند پس از خواندن متن , اشیا و پدیده ها را بر اساس ویژی های عمومی طبقه بندی و منظم می کنند. طبقه بندی کردن از مهارت هایی است که به دانش آموزان کمک می کند تا ذهنی تحلیل گر و منظم داشته باشند . تمرین های " طبقه بندی کن در کتاب "نوشتاری " با این مهارت کمک می کند.
28) بیان حوادث
دانش آموزان پس از خواندن متن به ما می گویند که چه وقایع و رویداد هایی اتفاق افتاده است در این تمرین آنها یاد می گیرند هنگام خواندن , حوادث را دنبال کنند.
29 ) بیان عقیده و نظر
وقتی خواندن متن را به پایان بردند از آنها می خواهیم نظر و عقیه ی خود را نسبت به کل داستان , شخصیت ها , حوادث و نتیجه داستان بگویند.
30) عناصر داستان
از دانش آموزان می خواهیم پس از خواندن متن برخی از عناصر داستانی را مشخص کنند. مثلا قهرمان داستان , شخصیتها , حوادث وفضای داستان را تحلیل و بررسی کنند.
31) فضا و موقعیت
دانش آموزان در خواندن به مکان هایی که داستان در آن اتفاق افتاده است توجه می کنند ؛ مثلا می گویند این قصه در جنگل و کاخ پادشاه روی داده است . این تمرین باعث می شود کودکان علاوه بر درست خوانی فضای داستان را نیز بررسی کنند.
32 ) شخصیت ها
از دانش آموزان می خواهیم آدمها , حیوانات و اشیایی را که در داستان نقش دارند , بررسی کرده و در باره آنها گفتگو کنند.
33) طرح و پیلوت
منظور از طرح یا پیلوت پیوستی منظم حوادث و رویدادهایی اس که مبتنی بر رارطه علت و معلولی باشد. بنابراین ممکن است داستانی دارای طرح و پیلوت نباشد . برای تمرین در این زمینه لازم است داستانی انتخاب شود که دارای طرح باشد. در طرح ما دنبال این هستیم که بعد چه می شود.
34) فولکلور و ادبیات عامیانه
کودکان در این سنین علاقه زیادی به قصه های عامیانه دارند بزرگترهایشان به آنها قصه های پریان را تعرثف کنند. بنابراین یکی از راههای تقویت خواندن , مطالعه کتاب های مربوط به ادبیات عامیانه است . قصه عامیانه به قصه ای گفته می شود که از زمان های قدیم سینه به سینه و شفاهی نقل شده است , مکتوب نیست
35) حوادث مبا لغه آمیز
گاهی نویسنده اعمال و توانایی شخصیت های داستان را بالاتر از حد معمول نقل میکند. در چنین داستانهایی خود به خود حوادث و رویدادها مبالغه آمیز جلوه می کند. از دانش آموزان می خواهیم داستان را بخوانند و در صورت وجود چنین حوادثی , آنها را بیان کنند.
36 ) حوادث تاریخی
گاهی موضوع داستان تاریخی و روایی است . در این حالت از دانش آموزان می خواهیم پس از خواندن متن به ما بگویند حوادث داستان به کدام رویداد تاریخی مربوط می شود.
37 ) مترادفات
از دانش آموزان می خواهیم متن را به دقت خوانده و لغات و ترکیبات مترادف را پیدا کنند . این تمرین باعث می شود کودکان برای درک روابط معنایی واژگان مهارت پیدا کنند.
38) متضادها
این تمرین نیز برای تقویت درک روابط معنایی می باشد با این تفاوت که در متن به دنبال عباراتی می گردند که با هم رابطه ی معنایی تضاد داشته باشند.
39) بخشهایی از کتاب
از دانش آموزان میخواهیم متن را بخوانند و به جزئیات صفحات توجه کنند . در هر صفحه چه جزئیاتی دیده می شود. چه جدول و نموداری در محتوا آمده است. تصاویر چه ویژگیهایی دارند. در محتوای چه طبقه بندی هایی به عمل آمده است . در قسمت منابع چه کتابهایی معرفی شده است .
40) اعلام
معمولا در انتهای کتابها بخشی به نام اعلام تهیه می شود که در آن اسامی خاص , مکانها و رویدادهای تاریخی توضیح داده می شود. از دانش آموزان می خواهیم متن را بخوانند و برای آگاهی بیشتر از برخی توضیحات لازم به قسمت اعلام مراجعه کنند.
41 ) منابع
برخی کتابها در پایان به معرفی منابع می پردازند . منظور از منابع , مشخصات کتابها و مقالات و نوشته هایی است که نویسنده در نوشتن کتاب از آن ها استفاده کرده است . این تمرین هم باعث می شود کودکان در خواندن متون مختلف آگاهی و توان بیشتری کسب کنند.
42) فهرست محتوا
از دانش آموزان می خواهیم قبل از مطالعه متن به فهرست کتاب مراجعه کنند و به ما بگویند کتاب در باره ی چیست یا محتوای کتاب چگونه سازماندهی شده است . از این طریق یاد میگیرند برای خواندن برخی کتابها از خواندن اجمالی فهرست نیز استفاده کنند.
43) سرفصل ها
کتاب مناسبی را در اختیار دانش آموزان قرار می دهیم تا ضمن ورق زدن و مطالعه ی اجمالی به فهرست کتاب مراجعه کرده و عناوین سرفصل ها را به خاطر بسپارند. وقتی زمان مطالعه به اتمام رسید ، از طریق سر فصل های کتاب به معرفی آنم بپردازند.
44) کتاب نامه
منظور از کتاب نامه فهرست کتابهایی است که در باره ی موضوع کتاب وجود دارد و نویسنده آنها را به صورت الفبایی فهرست می کند . بنابراین از کودکان می خواهیم تا کتابنامه را مطالعه کرده و از طریق آن به بحث و گفتگو بپردازند.
45 ) واژه نامه
در پایان برخی کتابها مجموعه ای ازواژگان واصطلاحات به ترتیب الفبایی می آیدکه به طورمفصل معنی وتوضیح داده شده است.ازدانش آموزان می خواهیم واژه نامه رابررسی کرده ونظرخودرانسبت به آن ارایه کنند.
46) دایره المعارف
یکی ازمنابع قابل استفاده برای دانش آموزان کتاب های مرجعی است که اطلاعات درآن گردآوری شده است .دایره المعارف ویژه کودکان ونوجوانان رادراختیارشان می گذاریم وطرزاستفاده ازآن راتوضیح می دهیم تا موضوعات وسؤالات خودرادرآن جستجوکرده وپاسخ لازم را پیدا کنند.
47) اطلس
اطلس یکی ازکتاب های مرجع است که درباره ی جغرافیای کشورها اطلاعات لازم راارایه می دهد. دراین جا نیزمی توان مشابه کتاب های دایره المعارف عمل نمود.
48) برگه دادن
فیش با برگه کارت مخصوصی است که در کتابخانه مورد استفاده قرار می گیرد. به نحوی که مشخصات و اطلاعات ضروری کتاب ها را بر روی آن یادداشت میکنند تا مراجعه کنندگان از طریق مطا لعه ی آن راحت تر به منابع دسترسی پیدا کنند . به محل نگهداری برگه ها , برگه دان می گویند . در کلاس نمونه ای از برگه های کتابخانه ای را معرفی میکنیم. سپس از دانش آموزان می خواهیم نحوه ی استفاده از برگه و برگه دان را توضیح دهند. آن ها از این طریق می توانند به مطالعه ی اجمالی و سریع در باره ی منابع مورد نیاز بپردازند.
49) روزنامه
یکی از مهارتهای تقویت خواندن , روزنامه خوانی است . در یکی از ساعات مطالعه روزنامه ی مناسب برای سنین کودک و نوجوان به کلاس می بریم یا از آن ها میخواهیم همراه خودشان بیاورند از آن ها میخواهیم روزنامه را ورق زده و مطالب مورد علاقه ی خود را مطالعه کنند سپس در باره ی آن گزارش مختصری تهیه کرده و به کلاس ارائه دهند . این کار هم به صورت فردی و هم به صورت گروهی قابل اجرا ست .
50 ) تقویم
از دانش آموزان درخواست می کنیم در یکی از جلسات , تقویمی را به همراه خود بیاورند . سپس از آن ها می خواهیم تا تقویم ها ی خود را مطالعه کرده و به دوستان خود نحوه ی استفاده از تقویم را توضیح دهند و در باره ی کاربردهای آن گفتگو کنند.
51) دفترچه تلفن
یکی از مهارت های ساده برای تقویت خواندن , مطالعه و استفاده از دفترچه تلفن است . از دانش آموزان می خواهیم دفترچه تلفن هایی تهیه کرده و به کلاس بیاورند. ممکن است دفترچه ی تلفن خود را بیاورند . در کلاس مشول بررسی دفترچه شده و در باره ی نحوه ی کاربرد آن گفتگو می کنند.
52) کلمات کلیدی
متنی را در اختیار دانش آموزان می گذاریم تا بخوانند . بهتر است متن داستانی باشد . از آنها میخواهیم در حین خواندن کلمات مهم و کلیدی را مشخص کرده و زیر آنها خط کشیده یا روی کاغذ بنویسند . این کار باعث می شود تا عمل خواندن با دقت بیش تر همراه باشد.
53) ارجاعات
کتابی انتخاب می کنیم که ارجاعات و پانویس های زیادی داشته باشد از دانش آموزان می خواهیم تا ضمن تورق و مطالعه کتاب به ارجاعات دقت کرده و برای یکدیگر در باره ی علل و فواید آن سخن بگویند.
54) کلمات متشابه (هم نویسه ها)
از دانش آموزان میخواهیم تا ضمن مطالعه ی متن مورد نظر اگر به کلمات متشابه برخوردند , آن ها را مشخص کرده و پس از پایان مطالعه و خواندن در باره ی کلمات متشابه گفتگو کنند. کلمات متشابه یا هم نویسه به کلماتی گفته می شود که در نوشتن و تعداد حروف شبیه هم بوده و تنها از نظر معنا با هم تفاوت داشته باشند . مثل شیر به معنی سلطان جنگل و شیر به معنی نوعی خوردنی .
55) کلمات متشابه ( هم آ واها )
برخی از کلمات در نوشتن به هم شبیه نیستند بلکه در تلفظ به هم شباهت دارند به این سری کلمات " هم آوا " می گویند . مثل خویش و خیش که در تلفظ مانند هم هستند. در این مهارت نیز مثل مهارت قبلی عمل می کنیم.
56) چند معـــــــــنایی
از کودکان می خواهیم متن را مطالعه کنند و در صورتی که به کلمات چند معنایی برخوردند ,آنها را استخراج کرده و به دوستان خود و کلاس اراده دهند مثل کلمه ی " گرفت " که در عبارت های " دلم گرفت " و عبارت " رگ گردنم گرفت " و " خورشید گرفت " و " دستم گرفت " و " ماست گرفت " و ....
57 ) کلمات پیشوندی
از بچه ها می خواهیم به مطابعه ی متن انتخابی بپردازند و در صورتی که در حین خواندن به کلمات پیشوندی برخوردند , آنها را استخراج کرده و به کلاس اراده دهند و در باره ی ساختمان و معنای آن ها بحث کنند. کلمات پیشوندی کلماتی هستند که از بیش از دو جز تشکیل شده باشند.
58) کلمات پسوندی
این مهارت مثل مهارت قبل است . با این تفاوت که در این جا کلمات پسوندی را پیدا می کنند. مثل هنرور که دارای پسوند " ور " است .
59) ریشه ی کلمات
اگر در حین خواندن متن به کلماتی برخوردند که ریشه ی اصلیشان را می دانند آن ها را استخراج کرده و در روی کاغذ بنویسند , سپس این کلمات را جمع بندی کرده و در گروه بخث کنند.
60) کلمات ساده و غیر ساده
از بچه ها می خواهیم متن خود را بخوانند . سپس کلمات را از نظر ساده و غیر ساده بودن بررسی کنند و آن ها را در دو دسته طبقه بندی نمایند . کلمات ساده از یک جزء و کلمات غیر ساده از بیش از یک جزء تشکیل می شود. مثلا کارساده و کارمند یا کارخانه غیر ساده است.
61) کلمات مخفف
متنی را انتخاب می کنیم که در آن کلمات مخفف به کار رفته باشد. مثل ناگه مخفف ناگهان , از دانش آموزان می خواهیم کلمات مخفف را پیدا کرده و اصل آن ها را بیان کنند.
تهیه کننده : زینت طوطیان
منابع :
روانشناسی خواندن - علی محمد ناعمی - انتشارات آستان قدس
تحلیل روش آموزش زبان - ویلیام فرانسیس مه کی – ترجمه حسین مریدی – انتشارات آستان قدس
زبان و مهارتهای زبانی – جیمز فلاد پیتر اچ – ترجمه علی آخشینی – انتشارات استان قدس
مهارت های خواندن – منبع اینترنتی
با استفاده از روشهای زیر و تمرین بیشتر به زودی به نتیجه خوبی میرسید:
۱- در مورد موضوعی که قرار است بخوانید فکر کنید:
- در مورد این موضوع چه میدانم؟- چه چیزی میخواهم یاد بگیرم؟- بعد از خواندن، چه چیزی یاد گرفته ام؟
۲- ابتدا بخشی را که میخواهید بخوانید سریع نگاه کنید:
- چه مطلبی به نظرتان آشناست؟- چه چیزهایی به نظرتان تازگی دارد؟- درک کلی شما از موضوع چیست؟
۳- این بار مطالب را به دقت بخوانید و از نکات مهم یادداشت بردارید:
- نکات مهم و اصطلاحات خاص را روی برگه های یادداشت و یا کارتهای کوچکی بنویسید. این کار در دوره مطالب به شما کمک میکند.- مطالبی را که کاملا متوجه نشده اید، دوباره بخوانید.- فکر کنید که از کجا میتوانید راجع به این موضوع اطلاعات بیشتری به دست بیاورید.- این موضوع با کدامیک از موضوعات درسی دیگر شما ارتباط دارد؟
۴- آنچه را که خوانده اید، دوره کنید:
- بعد از هر قسمت مطالبی را که خوانده اید، برای خود تکرار کنید.- در پایان هر بخش نکات مهم را مرور کنید.- مطالبی را که خوانده اید برای خود یا یکی از دوستانتان یا یکی از اعضای خانواده به زبان خود بیان کنید. این کار ذهن شما را منظم میکند.
چگونه از جعبه لایتنر استفاده کنیم:جعبه لایتنر یک قوطی در باز است که از پنج قسمت تشکیل میشود.
۱
۲
۴
۸
۱۵
عرض قسمت های مختلف به ترتیب ۱۵,۸,۴,۲,۱ واحد است. این جعبه را میتوانید خودتان با مقوا، جعبه یا قوطی های پودر لباسشویی ، کفش و… درست کنید، یا اینکه از بازار تهیه نمائید.این روش را میتوانید برای یادگیری لغات زبان انگلیسی،فارسی و یا هر فرمول یا مطالب درسی فراری که میخواهید به خاطر بسپارید به کار گیرید.هر موضوع یادگرفتنی را روی یک برگ کاغذ(فیش) بنویسید. دقت کنید که روی هر فیش تنها یک موضوع یادگرفتنی نوشته شود. یعنی لغت را در یک روی کاغذ و جواب آن را در روی دیگر برگه مینویسید.
مراحل کار:۱. روز اول: تعدادی از برگهها را تکمیل میکنید و پس از اینکه هر دوروی برگه را یکی دوبار مرور کردید، برگهها را در خانه اول جعبه قرار دهید. میتوانید هر روز، ده پانزده یا تعداد بیشتری برگه آماده نمائید.شاید در بعضی روزها هم برگه ای تهیه نکنید.۲. روز دوم: ابتدا برگه هایی را که دیروز تهیه کرده بودید از خانه اول بردارید.سؤالات را از روی برگه بخوانید و سعی کنید جوابها را به خاطر بیاورید. آنهایی را که بلد نبودید، مجدداً در خانه اول قرار دهید و آنهایی را که بلد بودید، به خانه دوم منتقل کنید. پشت این برگه های خانه دوم یک کاغذ رنگی با ارتفاع بیشتر قرار دهید.در پایان، برگه هایی را که در روز دوم برای اولین بار تهیه کرده اید در خانه اول قرار دهید.۳. روز سوم: به برگه های خانه دوم دست نمی زنید زیرا خانه دوم هنوز تکمیل نشده است و ظرفیت دو گروه برگه را دارد. پس باز هم از برگه های خانه اول شروع میکنید و برگه هایی را که جواب سؤالاتشان را بلد هستید به خانه دوم منتقل مینمائید و در پشت کاغذ رنگی قرار میدهید تا این برگهها با برگه های روز گذشته مخلوط نشود. برگه هایی که پاسخشان را بلد نیستید به همراه برگه های جدیدی که امروز تهیه کرده اید در خانه اول قرار دهید.۴. روز چهارم:الف. ابتدا از خانه دوم شروع کنید، زیرا خانه دوم ظرفیت دو گروه برگه را دارد و ظرفیت آن روز قبل تکمیل شده است. ولی فقط برگه های ردیف جلوتر را برمی دارید.(یعنی برگه هایی که جلو کاغذ رنگی قرار دارند) سؤالات روی این برگهها را مطالعه میکنید و اگر جواب درست دادید برگهها را در داخل خانه سوم و در ابتدای آن قرار میدهید و پشت این برگهها یک کاغذ رنگی با ارتفاع بیشتر قرار میدهید تا فاصله گذاری مشخص شود. ضمناً برگه های باقی مانده در خانه دوم را جلوتر میبرید و کاغذ رنگی را در پشت این برگهها میگذارید.ب. سپس به خانه اول برگردید و برگه های آن را بردارید و آنهایی را که بلد هستید در خانه دوم و پشت کاغذ رنگی قرار دهید.ج. برگه هایی که پاسخ آنها را بلد نیستید و همچنین برگه های جدیدی را که تهیه کرده اید در خانه اول میگذارید.۵ . خانه سوم برای چهار گروه برگه در نظر گرفته شده و باید چهار روز صبر کنید تا این قسمت تکمیل شود.البته هر روز پس از ورود برگهها از خانه دوم به خانه سوم پشت این برگهها یک کاغذ رنگی میگذارید تا قسمت سوم هم به تدریج و پس از چهار روز تکمیل شود.۶. خانه چهارم جای هشت گروه برگه را دارد و هشت روز پس از ورود اولین برگهها پر خواهد شد. خانه پنجم جای پانزده گروه برگه را دارد و شانزده روز پس از ورود اولین برگه ها، این قسمت تکمیل میشود. یعنی اگر شما در کارتان وقفه ای نیندازید سی روز طول خواهد کشید تا هر پنج قسمت جعبه لایتنر تکمیل شود. توجه دارید که بین هر دو گروه برگه یک کاغذ رنگی با ارتفاع بیشتر قرار میدهید تا برگه های مربوط به روزهای مختلف با یکدیگر مخلوط نشوند.از روز سی و یکم به تدریج برگهها از داخل جعبه خارج میشوند و شما میتوانید این برگهها را بایگانی نمائید. زیرا پس از پنج بار تکرار موفقیت آمیز هر برگه در زمان های متفاوت، میتوانید مطمئن باشید که آن موضوع را برای همیشه فرا گرفته اید و هیچگاه آن را فراموش نخواهید کرد.به این ترتیب شما با روشی که شبیه بازی انفرادی است، در اوقات فراغت میتوانید با کمترین میزان اتلاف وقت آنچه را که یادگیری اش برایتان مشکل تر است بیشتر تکرار کنید و زودتر و برای همیشه به خاطر بسپارید و آنچه را که زودتر یاد میگیرید فقط با پنج بار تکرار برای همیشه فرا بگیرید.نکته مهم: در هر مرحله که به سؤال یک برگه نتوانستید جواب دهید باید آن را به اولین خانه برگردانید.
منبع: تبیان
راهزنان وقت:۱- صحبتهای كم اهمیت۲- میهمانان ناخوانده۳- مطالعه مطالب كم اهمیت و غیرضروری۴- روشهای غیر صحیح و عادات نادرست مطالعه۵- تلفنهای مزاحم و غیر ضروری۶- نداشتن انضباط كاری۷- سستی و بی ارادگی در تصمیم گیری ۸- دوباره كاری ۹- ناتوانی " نه " گفتن به خواستههای نابجا ۱۰ - نداشتن تمركز حواس ۱۱- عادت امروز و فردا كردن ۱۲- ترس از شكست راههای ایجاد وقت: ۱- زنده كردن وقت مرده ( مثل زمانهایی كه در انتظار هستیم، زمانی كه در اتوبوس می گذرد و ... ) 2- انجام كارها به طور همزمان 3- تنظیم كردن وقت خواب 4- كنترل بیشتر روی وقت تفریح5- نه گفتن به درخواستهای غیر مهم 6- عقب انداختن كارهای غیر مهم
12) ميتوان املايي را به صورت پليكپي بدون نقطه، بدون تشديد و يا به صورت لغات ناقص به دانشآموزان داد تا آنان در جاي مناسب نقطه بگذارند و يا تشديد قرار دهند يا لغات ناقص را كامل كنند.
13) ميتوان ديكته را به صورت لغات صحيح و غلط در كنار هم قرار داد تا بچهها كلمه غلط را خط بزنند.
14) روش ديگر املا ميتواند به صورت تصويري باشد. يعني، شكل را به دانشآموزان بدهيم تا آنان املاي صحيح آن را بنويسند.
15) املاي تقويت حافظه: بدين صورت كه معلم متني را روي تخته مينويسد و سپس متن را براي دانشآموزان ميخواند و سپس روي نوشتههايش روي تخته پرده ميكشد و بچهها بايد هر آنچه از متن فهميدهاند را بنويسند. سپس معلم پرده را از تخته برميدارد و بچهها متن خود را با متن تخته مقايسه ميكنند و به خود امتياز ميدهند.
16) روش ديگر، ميتواند استفاده از آينه باشد كه كلمات را بر عكس بنويسيم و بچهها با آينه درست آن را بنويسند و يا صحيح آن را بخوانند.
17) ديكته آبكي: روش ديگر، استفاده از آب و محيط حياط مدرسه است. بدين ترتيب كه بچهها به صورت انفرادي و يا گروهي با خود آب پاش به مدرسه ميآورند و با آب ديكته را روي زمين بنويسند و گروهي نوشتههاي خود را تصحيح كنند.
18) روش ديگر در تصحيح املا اين است كه دانشآموزان با اشتباهات خود جمله بسازند و يا ديكته به صورت جملهسازي از لغات مهم درس باشد.
19) كلمات مهم يا مشكل درس را روي پارچه بنويسند و سپس با خمير و يا نخ و سوزن كلمات را بسازند و يا بدوزند كه در اين صورت املا با هنر و بازي توأمان ميشود (يادگيري تلفيقي)
20) دانشآموزان از اشتباهات خود در املا كلمات همخانواده، متضاد و يا هم معنا بنويسند.
21) براي آشنايي دانشآموزان با انواع صداها و لهجهها در هنگام ديكته گفتن و از اين كه بچهها تنها به صدا و لحن معلم خود خو نگيرند، معلم ميتواند از اطرافيان خود بخواهد تا متن املا را بر روي نوار بخوانند و صداي خود را ضبط كنند و سپس آن متن را به كلاس بياورد و بچهها از روي آن نوار ديكته بنويسند و در هنگام ارزشيابي پاياني و يا هر زمان ديگر بچهها دچار مشكل نشوند.
22) همكاران معلم ميتوانند در املاهاي كلاسي جاي خود را تعويض كنند و به بچههاي كلاسهاي ديگر املا بگويند تا بچهها با انواع صداها و لحن و گويش در ديكته آشنا شوند.
23) دانشآموزان ميتوانند به والدين خود ديكته بگويند و والدين در املاي خود چند كلمه را اشتباه بنويسند تا بچهها آنها را تصحيح كنند و به پدر و مادر خود نمره دهند.
24) بچهها ميتوانند به معلم خود ديكته بگويند. هر گروه يك پاراگراف به معلم بگويد و در انتها گروهها ورقه معلم را تصحيح كنند و يا هر گروه پاراگراف مخصوص به خود را صحيح كند. البته بهتر است معلم چند كلمه را عمداً اشتباه بنويسد.
25) براي والدين بيسواد، فرزند ميتواند صداي خود را ضبط كند و از روي صداي خود به خودش ديكته بگويد يعني صداي ضبط شده خود را جايگزين صداي اولياي خود كه بي سواد هستند، نمايد.
26) يكي ديگر از روشها براي تصحيح املا اين است كه ميتوان املا را به بچهها داد تا تصحيح كنند، ولي در نهايت نمره نهايي را معلم بدهد و يا دانشآموزان تصحيح كننده با مداد كنار دفتر فرد، نمره بگذارند و بعد معلم، نمره خود را با نمرهاي كه دانشآموزان داده مقايسه كند.
27) معلم لغاتي را بر روي مقوا مينويسد و مقوا را به تخته نصب ميكند و زمان كوتاهي وقت ميدهد تا دانشآموزان كلمات را به دقت نگاه كنند و سپس مقوا را جمع ميكند. در اين جا بچهها هر آنچه از لغات در ذهنشان مانده است را مينويسند و ما لغات و كلمات آنان را تصحيح ميكنيم تا دقت آنان سنجيده شود.
28) دانشآموزان املا را در هوا بنويسند و ما هم در هوا تصحيح كنيم نه با قلم و روي كاغذ. 29) روش ديگر املا كه همراه با بازي هم است، اين است كه دانشآموزان با گچ روي زمين مدرسه و حياط مدرسه ديكته بنويسند و سپس حياط را دستهجمعي بشويند تا آثار گچ حياط مدرسه را كثيف نكند.
30) معلم ميتواند املا را بر روي چندين كارت بنويسد و اين كارتها بين گروهها تقسيم شود تا تمام گروهها كارت را ببيند و سپس كارتها را جمع كرده و از روي آنها ديكته بگويد.لازم به تذكر است كه روشهاي املا كه به عنوان نمونه بيان گرديد را نبايد به عنوان روش واحد تلقي كرد. اگر هر روشي بيشتر از اندازه استفاده گردد، ارزش آموزشي خود را از دست ميدهد. لذا اگر معلم بنا به ضرورت و در نظر گرفتن تنوع، روشهاي متنوع املا را به كار گيرد نتيجه مفيدي عايد دانشآموزان خواهد شد.
روزنامه ي همشهري ، سايت هاي آموزشي
انواع ديگر املا
بازی و نوشتن
يادگيري همراه بابازي وفعاليت به مراتب سريعتروبهتراززماني بوده است كه به كودكان بصورت غيرفعال آموزش داده مي شده است لذادرپايان چندبازي براي يادگيري سريع نوشتن ارائه مي شود. 31)بازي جوركن وبپر
لوازم :تخته سياه، لوحه هاي حروف، گچ
روش: كودك به حرف نوشته شده روي تخته نگاه مي كندودرمربعهاي حروف روي زمين دومربع راكه حرف مانندحرف روي تخته درآنهانوشته شده است پيدامي كندوروي آن مي پرد.تخته پاك مي شودوحرف ديگري روي آن نوشته
مي شودودوباره كودك بايددوياسه حرف مانندآن راروي مربع هابيايدوروي آنهابپرد.
32)بازي ساختن كلمات باحروف
لوازم :5يا6مربع حاوي الفبابراي هركودك
روش:كودك بايدبادسته حروفي كه داردكلمه هاي مختلف بسازدواين كارراباپريدن روي حروف هركلمه نشان دهددركنارهركودكي كه باپريدن كلمه درست مي كندبايديك كودك مشاهده گرباشدكه هم درستي كاراورابررسي
كندوهم تعدادكلمات ساخته شده توسط اورابشمرد.
33)بازي يك داستان راهجي كنيد:
لوازم: مربعهاي حروف
روش:دوياسه كودك يك داستان راباپريدن روي شبكه حروف به تناوب تعريف مي كنندكودك اول باپريدن روي
لغات كلمه اول داستان رامي گويدوكودك دوم كلمه دوم راوبه همين ترتيب تمامي داستان راتعريف مي كنند. 34)براي داستان گويي
لوازم:تخته سياه، گچ
روش: دوتيم حدوداً ده نفري ازدانش آموزان انتخاب كنيدكودك شماره 1ازهردوتيم مي رودجلوي تخته وجمله اي رابانوشتن يك كلمه شروع مي كندوبرمي گرددبه نفردوم مي زندوخودش به ته صف مي رودنفردوم مي رودوكلمه سوم جمله رامي نويسدبازي ادامه مي يابدتاتمامي افرادهرتيم پاي تخته بروندآنان بايديك جمله ياجملاتي بامعنابنويسندتيمي كه زودترجمله اش راكامل كندبرنده است . 35)بازي بخوان، بگذروپرتاب كن
لوازم: توپ فوتبال ،تخته سياه ياكارتهاي لغات وكلماتي كه ميخواهيم آموخته شود.نواريامتراندازه گيري توپهاي ديگري براي بازي ،توپهاي نرم وكيسه هاي لوبيا
روش: به هركودكي كه بالاي سكومي آيديك كلمه نشان داده مي شود.اوبايداسم كلمه رابگويدوسپس آن رادرجمله اي به كاربردوپس ازآن توپ فوتبال راتاحدي كه مي تواندپرتاب كند.امتيازهابرحسب فاصله اي كه توپ پرتاب مي شود،تلفظ صحيح نام كلمه وصحيح بودن جمله ساخته شده ياكلمه ي محاسبه مي شود.امتيازبراي پرتاب براساس توانايي وسن كودكان درنظرگرفته مي شود.
ارائه روشي جهت بهبود املا در دوره ابتدايي
اين روش شايد به نوع و شكلهاي مختلفي ارائه شــده و تجربه شـده باشد و 36)از انواع املاي پاتختهاي
است كه در يك كلاس 40 نفري آزمايش گرديده و بهترين نتيجه را داده است و آن اينكه در زنگ املا دانشآموزان دفاتر املا را جلوي خود گذاشته، معلم از روي دفتر كلاس به ترتيب يك نفر را پاي تخته ميبرد و دانشآموزان را موظف و ملزم به دقت كردن به پاي تخته و دانشآموزي كه پاي تخته رفته است ميكند. جملهاي را به نحو ديكته گفتن به دانشآموز ميگويد تا او نيز روي تخته بنويسد. دانشآموزاني كه نشستهاند دقت نموده و صحيح يا غلط بودن كلمات را تشخيص داده و به ترتيب نظر ميدهند و جمله مورد نظر روي تخته تصحيح ميگرددو شكل صحيح آن روي تخته نوشته ميشود بعد از دانشآموزان خواسته ميشود كه دو يا سه بار از روي آن بنويسند. در هر بار ديكته نوشتن ميتوان تا ده نفر را پاي تخته برد و تمامي دانشآموزان در اين روش شركت فعال خواهند داشت.
اين روش ميتواند براي زماني دو يا سه ماهه يادر يك سال تحصيلي به كار گرفته شود و آن بستگي به وضعيت كلاس و روحيه معلم دارد. روش فوق د ريك كلاس 40 نفري كه بيست نفر آن داراي نمراتي زير 10 و زير صفر داشته انجام گرفته و نتيجه مطلوبي در پي داشته است، بطوريكه حداقل نمره كلاس به 10 رسيده است.
اختلالات املايي
مشكلات املايي يا اختلال در درس املا مشكلي است كه تا به حال نتوانسته بصورت اساسي حل شود. از آنجائي كه مقطع ابتدايي اصل و زيربناي آموزش، و تكرار و تمرين حروف و كلمات زياد است و آموزگار كلاس براي تمامي دروس يك نفر بوده و تنوع دروس كمتر از مقاطع ديگر است لذا در ابتدايي اختلال در درس املا كمتر از ديگر مقاطع ميباشد و اختلالات املايي با جديت و دقت لازم پيگيري ميشود. اما زماني كه دانش آموز از ابتدايي خارج ميشود پيگيري ها در اين درس سير نزولي پيدا كرده و شتاب و برنامهريزي لازم را ندارد. لذا دانشآموزي كه ديپلم ميگيرد در نوشتن كلماتي كه در كتاب خوانده هم داراي مشكل ميباشد و متوجه ميشويم كه دانشآموز كلمات خوانده شده در كتب فارسي ابتدايي را هميشه صحيحتر از كتب فارسي راهنمايي و دبيرستان مينويسد.
تكرار و تمرين بيشتر، دقت در نوشتن مشق فارسي وكنترل روزانه تكاليف فارسي و تصحيح آن و اهميت دادن به اين درس و صرف وقت بيشتر در اين رابطه ميتواند مشكلات املايي را به حداقل خود برساند.بايد در نظر داشت كه نقش معلم در اين خصوص بسيار تأثيرگذار است.معلمي كه داراي ذوق و سليقه است و از ادبيات بالايي برخوردار است در رفع مشكلات موفقتر است.لذا داشتن يك معلم خوب خيلي مؤثرتر از ارائه راهكار و پيشنهاد است. زيرا اگر يك معلم نتواند اهل نظر باشد نمي تواند نظرات و راهكارهاي ديگران را بكار بندد.
يك روش براي آموزش دانش آموزان دير آموز ، استفاده از جعبه يادگيري لايـتـنر :
چگونه از جعبه لایتنر استفاده کنیم:جعبه لایتنر یک قوطی در باز است که از پنج قسمت تشکیل میشود.
1
2
4
8
15
عرض قسمت های مختلف به ترتیب 15,8,4,2,1 واحد است. این جعبه را میتوانید خودتان با مقوا، جعبه یا قوطی های پودر لباسشویی ، کفش و... درست کنید، یا اینکه از بازار تهیه نمائید.این روش را میتوانید برای یادگیری لغات زبان انگلیسی،فارسی و یا هر فرمول یا مطالب درسی فراری که میخواهید به خاطر بسپارید به کار گیرید.هر موضوع یادگرفتنی را روی یک برگ کاغذ(فیش) بنویسید. دقت کنید که روی هر فیش تنها یک موضوع یادگرفتنی نوشته شود. یعنی لغت را در یک روی کاغذ و جواب آن را در روی دیگر برگه مینویسید.
مراحل کار:1. روز اول: تعدادی از برگهها را تکمیل میکنید و پس از اینکه هر دوروی برگه را یکی دوبار مرور کردید، برگهها را در خانه اول جعبه قرار دهید. میتوانید هر روز، ده پانزده یا تعداد بیشتری برگه آماده نمائید.شاید در بعضی روزها هم برگه ای تهیه نکنید.2. روز دوم: ابتدا برگه هایی را که دیروز تهیه کرده بودید از خانه اول بردارید.سؤالات را از روی برگه بخوانید و سعی کنید جوابها را به خاطر بیاورید. آنهایی را که بلد نبودید، مجدداً در خانه اول قرار دهید و آنهایی را که بلد بودید، به خانه دوم منتقل کنید. پشت این برگه های خانه دوم یک کاغذ رنگی با ارتفاع بیشتر قرار دهید.در پایان، برگه هایی را که در روز دوم برای اولین بار تهیه کرده اید در خانه اول قرار دهید.3. روز سوم: به برگه های خانه دوم دست نمی زنید زیرا خانه دوم هنوز تکمیل نشده است و ظرفیت دو گروه برگه را دارد. پس باز هم از برگه های خانه اول شروع میکنید و برگه هایی را که جواب سؤالاتشان را بلد هستید به خانه دوم منتقل مینمائید و در پشت کاغذ رنگی قرار میدهید تا این برگهها با برگه های روز گذشته مخلوط نشود. برگه هایی که پاسخشان را بلد نیستید به همراه برگه های جدیدی که امروز تهیه کرده اید در خانه اول قرار دهید.4. روز چهارم:الف. ابتدا از خانه دوم شروع کنید، زیرا خانه دوم ظرفیت دو گروه برگه را دارد و ظرفیت آن روز قبل تکمیل شده است. ولی فقط برگه های ردیف جلوتر را برمی دارید.(یعنی برگه هایی که جلو کاغذ رنگی قرار دارند) سؤالات روی این برگهها را مطالعه میکنید و اگر جواب درست دادید برگهها را در داخل خانه سوم و در ابتدای آن قرار میدهید و پشت این برگهها یک کاغذ رنگی با ارتفاع بیشتر قرار میدهید تا فاصله گذاری مشخص شود. ضمناً برگه های باقی مانده در خانه دوم را جلوتر میبرید و کاغذ رنگی را در پشت این برگهها میگذارید.ب. سپس به خانه اول برگردید و برگه های آن را بردارید و آنهایی را که بلد هستید در خانه دوم و پشت کاغذ رنگی قرار دهید.ج. برگه هایی که پاسخ آنها را بلد نیستید و همچنین برگه های جدیدی را که تهیه کرده اید در خانه اول میگذارید.5 . خانه سوم برای چهار گروه برگه در نظر گرفته شده و باید چهار روز صبر کنید تا این قسمت تکمیل شود.البته هر روز پس از ورود برگهها از خانه دوم به خانه سوم پشت این برگهها یک کاغذ رنگی میگذارید تا قسمت سوم هم به تدریج و پس از چهار روز تکمیل شود.6. خانه چهارم جای هشت گروه برگه را دارد و هشت روز پس از ورود اولین برگهها پر خواهد شد. خانه پنجم جای پانزده گروه برگه را دارد و شانزده روز پس از ورود اولین برگه ها، این قسمت تکمیل میشود. یعنی اگر شما در کارتان وقفه ای نیندازید سی روز طول خواهد کشید تا هر پنج قسمت جعبه لایتنر تکمیل شود. توجه دارید که بین هر دو گروه برگه یک کاغذ رنگی با ارتفاع بیشتر قرار میدهید تا برگه های مربوط به روزهای مختلف با یکدیگر مخلوط نشوند.از روز سی و یکم به تدریج برگهها از داخل جعبه خارج میشوند و شما میتوانید این برگهها را بایگانی نمائید. زیرا پس از پنج بار تکرار موفقیت آمیز هر برگه در زمان های متفاوت، میتوانید مطمئن باشید که آن موضوع را برای همیشه فرا گرفته اید و هیچگاه آن را فراموش نخواهید کرد.به این ترتیب شما با روشی که شبیه بازی انفرادی است، در اوقات فراغت میتوانید با کمترین میزان اتلاف وقت آنچه را که یادگیری اش برایتان مشکل تر است بیشتر تکرار کنید و زودتر و برای همیشه به خاطر بسپارید و آنچه را که زودتر یاد میگیرید فقط با پنج بار تکرار برای همیشه فرا بگیرید.نکته مهم: در هر مرحله که به سؤال یک برگه نتوانستید جواب دهید باید آن را به اولین خانه برگردانید.
وراهکارهاي آموزش املا
تعريف امـلا
اهمیت نوشتن ونیاز به صحیح نوشتن در ایجاد ارتباط با دیگران بر کسی پوشيده نیست . در همین ارتباط از ابتدای آموزش رسمی خواندن و نوشتن به کودکانمان می آموزیم که چگونه بنویسند و چه اقداماتی در این باره انجام بدهند تا بتوانند آموخته های خود را در موقعیت های مختلف به کار گیرند . مهمترین ماده ی درسی که این وضعیت را بر عهده دارد املای فارسی است .
املا در لغت به معنی بر کردن و بر سر جمع گفتن و تقریر کردن مطلبی برای دیگران است .
در زبان فارسی کلمه ای معادل املا و دیکته نداریم ولی می توانیم "از بر نویسی "یا "گفتار نویسی " را جایگزین کلمه املا کنیم .
منظور این است که شخص گفته های دیگران را بدون دیدن آن ها بنویسد با توجه به اینکه درس املا مبنای علمی در یاد گیری سایر دروس است و توجه به این مهم یکی از ضروریات نظام آموزشی ماست و از طرفی روشهای متداول املا نمی تواند راه گشای مشکلات آموزشی در این درس باشد لذا در این مجموعه سعی شده است چند روش متنوع و جالب برای املا و تصحیح آن ارائه شود تا با یاری خدا و همکاری اولیائ محترم در افزایش توانمندی دانش آموزان تلاش شود .
در حقيقت املا تلاش و تکاپويي براي نوشتن درست کلمات است وبيشتربه سنجش دو مهارت مهم گوش دادن ونوشتن ومهارتهاي ذهني مربوط به آن مي پردازد
تند نويسي - خوانانويسي زيبا نويسي ودرست نويسي و رعايت فاصله کلمات هم جزو اهداف است
اهداف اموزشي املا :
تمرين شنيدن
تمرين نوشتن
شناخت شکل نوشتاري کلمات روز مره ورايج
اشنايي با کلمات جديد
مشخص شدن مشکلات نوشتاري ورفع ان ها
خوانا نويسي
چند نکته در مورد املا گويي :
اموزشي املا نمره ثبت نمي شود در جلسه
در جلسه ارزشيابي املا نمره ثبت مي شود
پيش از گفتن املا متن به صورت کامل خوانده شود .
از مجموع کلمات و حروف خوانده شده جمله ساخته شود .
بعد از اتمام املا يک بار متن خوانده شود.
روش هاي مختلف در اموزش املا :
نوشته شود يعد پاك شود . املاي تقريري :کلمه - جمله- روي تخته
املاي تابلويي :
در آن چند جاي خالي بماند . املاي کامل کردني : چند جمله نوشته شود
املاي کارتي: تعداد کلمه نوشته شودكه با كارت نشان داده مي شود .
املاي تيمي : به صورت گروهي
املاي انتخابي : از چند درس
املاي بي صدا : به صورت لب خواني
املاي انگشتي : روي پشت دانش اموزبا انگشت نوشته شود . بعد دانش آموزان با دقت كردن آن را بنويسند.
املاي هوايي :
املاي ترکيبي :متني غير از متن کتاب با كلمات خوانده شده انتخاب شود با کلمات خوانده شده
يكي از روش هاي توصيفي به نام شناسايي املاي بي نقطه – سركش – بي دندانه تا دانش آموزان خودشان آنرا تشخيص دهند و بنويسند.
املاي تصويري :
( … - املاي ابزاري ( خمير - مهره - نخ
املاي دانش اموز به والدين وبا لعکس :
املا توسط معام هاي ساير کلاس ها :
املا با استفاده از اشتباهات نوشتاري دانش آموزان يعني متن از روي اشتباهات دانش آموزان تنظيم گردد . دانش
املاي سرعتي : از بهمن به بعـد
گفتن املا از کتاب هاي داستان يا رشـد دانش آموز :
انتخاب متن املا توسط دانش اموزان :
استفاده ازضبط صوت :
مقدار املا ي در هر ترم را نيز ياد آوري كنيد .
لازم به ذکر است اين روش ها همه به عنو ان روشهاي پيشنهادي مي با شد واگر فقط تنها از يک روش آموزشي استفاده گردد شايد ارزش آموزشي خود را از دست بدهد .
- املا تقریری : معلم می گویددانش آموز می نویسد.
– املای کارتی : معلّم تعداد کلمه روی کارت می نویسد وجلو کلاس نصب می کند وآنها را می خواند وبعد جمع می کند واز دانش آموزان می خواهد که کلماتی را که به خاطر دارند بنویسند(تقویت حافظه دیداری(
- املا پای تابلوی :معلّم جمله از متن املا را برای دانش آموزان قرائت می کند وقتی که دانش آموزان آن را نوشتند معلّم آن جمله را روی تابلو می نویسد تا دانش آموزان خود را ارزشیابی کنند .
– املا گروهی : دانش آموزان را به گروه های دو یا سه نفره تقسیم می کنیم یک نفر بگوید یک نفر بنویسدویک نفر نظارت می کند . دانش اموزان هر کدام یک جمله می نویسند .
–املا سفره ای یا تابلو وایت برد : به ذوق وسلیقه معلّم اجرا می شود .
– املای اشتقاقی : معلّم از دانش آموزان می خواهد جدول آماده کنند ومعلّم کلمه ای را می گوید ودانش آموزان هم خانواده ،هم معنی ، متضاد ،..... آن را می نویسد.
والدین گرامی وارجمند با عرض سلام
مرسوم است املا به صورت رونویسی از کتاب درسی به بچّه ها گفته شود ولی اغلب دانش آموزان تا شب قبل از املا به یادگیری درست نمی پردازند عموماَ درهر کلاس دانش آموزانی وجود دارند که درنوشتن بعضی از کلمات مشکل دارند .چنین دانش آموزانی نمرات پایین تری کسب می کنند واین لطمات شدیدی به روحیه وروان آن ها وارد مي کند . در این نوشته ی مبتنی بر تجربه سعی شده است چگونگی آماده نمودن دانش آموزان ابتدایی برای دیکته نویسی ارائه شود . آماده شدن دانش آموزان توسط والدین آن ها و با توجه به راهنمایی های آموزگارشان در طول هفته ودر منزل صورت می گیرد. دانش آموزان در طول هفته وتحت نظر والدینشان ،خود رابرای نوشتن املا آماده وآن راتمرین می کنند تا انشا لله موفق شوند.
یک ، دو ، سه ،............... املا !
روزاوّل هفته:
ازفرزند خود بخواهید هر لغت جدید را روی یک کارت به اندازه ی15× 6 سانتی متر بنويسد.
روز دوّم هفته:
کنار فرزندتان بنشینید ونوشتن املای کلمات را تمرین کنید .در مورد هر کارت ،ترتیب عمل به این شرح است که دانش اموز باید:
♥ با دقت کامل به کلمه نگاه کند.
♥ کلمه رابا صدای بلند بخواند.
♥ کلمه مورد نظر را در یک جمله به کاربرد.
♥ همچنان که به کلمه نگاه می کند بگویید با چه حروفی نوشته شده است .
روز سوم هفته :
از فرزندتان بخواهید به ترتیب زیر عمل کند.
♥ با دقت به کلمه نگاه کند .
♥ با صدای بلند کلمه رابخواند .
♥ کارت را به پشت روی زمین بگذارد واملای کلمه را با صدای بلند بگوید (حروف کلمه را هجی کند.)
♥ کارت را مجدداَ به روبرگرداند وببینید که حروف کلمه را درست گفته است یا خیر.
♥ کارت هایی را که حروف آن ها را درست نگفته است جای دیگری بگذارد.
♥ از روی کلماتی که حروفشان را اشتباه گفته است چند مرتبه بنویسد.
روز چهارم:
از فرزندتان امتحان تمرینی به عمل اورید .برای این کار ،موارد زیر رارعایت کنید :
♥ یک ورقه کاغذ خط دار به او بدهید.
♥ از کلماتی که قبلاَ روی کارت نوشته شده بود برای او املا بگویید. و وقت کافی در اختیارش قرار دهید تا آن را بنویسد.
♥ وقتی املاگفتن شما تمام شد . از او بخواهید با به کاربردن کارت های لغت املای خود را تصحیح کند .کارت های که املای ان ها را غلط نوشته است جداگانه بگذارد .(حتماَاز او بخواهید روی یک ورقه کاغذ جدا گانه ، از هر لغتی که غلط داشته یک با ربنویسد).
روز پنجم هفته:
یک دستگاه ضبط صوت تهیّه وآن را روشن کنید از فرزندتان بخواهید هجی کلمات را با صدای بلندبگوید تا صدای او ضبط شود و خودش هم می تواند با استفاده ازضبط صوت ،نوار را از اوّل بگذارد وخوداملای آن ها را بنویسد. به اين ترتیب خود می تواند بدون کمک گرفتن از دیگران املا بنویسد .
توصیه می شود از دانش آموز خواسته شود که کارت هايی که هر هفته آماده می کند در یک جا نگهداری کند ودر موقع لزوم آن ها را دوره کند.
راه کارهای تقویت خواندن
61 نوع راهکار برای خواندن
1) حل مسئله
یکی ازمهارت های اساسی خواندن حل مسئله است. دراین حالت متنی انتخاب می کنیم که دارای گره داستانی باشد وازدانش آموزان می خواهیم پس ازمطالعه ی داستان گره موجود را پیداکرده وحل کنند.مثلا درقصه ی "مرده زنده شد" یا "خرچنگ ومرغ ماهی خوار" می توان گفت اگربه جای یکی ازشخصیت های داستان بودی چه می کردی؟ درمتن درس ها نیز می توان پرسش های تفکربرانگیزی مطرح کرد که دانش آموزان به آن ها پاسخ دهند.
2) بیان پیام اصلی متن
متن خواندنی را دراختیار دانش آموزان قرار می دهیم تا آن رابخوانندسپس درباره ی متن فکرکرده وپیام اصلی داستان را بگویند. مثلا درس "اگردیگران نبودند" رابخوانند ونظرخود را بگویند یا بنویسند.
3) بررسی جزئیات
یکی دیگرازمهارت های خواندن تجزیه وتحلیل متن وبررسی جزئیات است. تشخیص مکان وفضای داستان ، قهرمانان وشخصیت های داستان ، مجموعه ی رویدادهای جزئی ، اشیا وپدیده ها وازجمله مواردی هستند که دانش آموزان دربررسی درس می توانند تمرین کنند. مثلا درس" دوست بزرگ بچه ها " رابخوانند ومهمترین فعالیت های جبارباغچه بان رابیان کنند.
4) استخراج نتایج
براساس این مهارت دانش آموزمتن خواندنی رامطالعه می کند وپس ازتحلیل ذهنی وبررسی قسمت های مختلف متن نتیجه گیری خودرااعلام کنند. مثلا ازدانش آموزان می خواهیم درس4" کودکان حق دارند که..." رابخوانند ونتیجه ی درس رادرچندجمله گفته یا درچند سطر بنویسند.
5) بیان دریافت ها واستنباطات
متن خواندنی را در اختیار دانش آموزان قرار میدهیم تا آنرا به دقت مطالعه کنند.سپس از آنها میخواهیم که به ما بگویند از این متن چه فهمیده اند؟به آنها فرصت میدهیم پاسخ های خود را بگویند
6) قضاوت و داوری
دانش آموزان متن را می خوانند و با توجه به راهنمایی معلم درباره شخصیت ها با موضوعات مورد نظر به قضاوت و داوری می پردازند.گفتنی است که این مهارت متناسب با توانایی دانش آموزان باید اجرا شود.
7) تصمیم گیری
متنی ساده یا داستانی را به دانش آموزان میدهیم تا آنرابخوانند و درباره ی موارد خواسته شده تصمیم بگیرند.مثلا به ما بگویند اگر به جای نویسنده بودند چه میکردند یا درباره ی مواردی که معلم تعیین کرده تصمیم گیری کنند.
8) دلیل آوردن
دلیل آوردن مهارتی است که نیاز به یکسری توانایی های ذهنی دارد و لازمه ی این امر توجه به تمرین در خواندن است.بنابراین از دانش آموزان میخواهیم متن را بخوانند و نظر خود را نسبت به آن بگویند و برای نظرات خود دلیل بیاورند.
9) تاثیرگذاری
دانش آموزان متن را میخوانند و به هم گروه ها یا معلم میگویند متن چه تاثیری در آنها گذاشته است برای روشن شدن موضوع معلم می تواند از حالت یا احساس آنها بپرسد . آیا پس از خواندن متن غمگین شدند یا شاد شدند ؟ وقتی متن تمام شد چه احساسی به آن ها دست داد ؟
10) سرنخ ها متن
متنی را انتخاب می کنیم که ح.ادث و رویدادهایی پیچیده و معما گونه داشته باشند از آنها می خواهیم پس از خوانده هر بخش ادامه را حدس بزنندو چگونگی پیدا کردن سرنخ ها را بگویند این تمرین موجب میشود ذهن آنها برای پیدا کردن و حدس وقایع فعال باشد. می پرسیم از کجا فهمیدند این اتفاق می افتد ؟
11) پیشگویی حوادث :
این مهارت نزدیک به مهارت شماره 10 می باشد اما باید بدانیم در پیدا کردن سرنخ ها دانش آموز راه رسیدن به هدف را تشخیص می دهد در حالیکه در این مهارت او خوادث بعد ی داستان را تخمین میزند. در این می پرسیم فکر می کنید ادامه داستان چه می شود ؟
12 ) مقایسه کردن برای نشان دادن شباهتها :
وقتی متن مورد نظر را خواندند , از آنها می خواهیم پدیده ها , اسخاص , امور , اشیا و حوادث را با هم مقایسه کنند و شباهت بین آن ها را بگویند . این کار به آنها کمک می کند تا در زمینه ی گسترش مهارتهای نگارشی نیز تقویت شوند.
13 ) تعمیم دادن
متنی را در اختیار دانش آموزان قرار می دهیم تا آن را به دقت مطالعه کنند . سپس از آنها می خواهیم بخش هایی را انتخاب کنند که می توان نمونه هایی از آن را ملاحظه کرد. یعنی چه مطالبی را می توان به کل محیط عمومیت داد / آیا می توان گفت همه ی کودکان ترسو درست کار هستند ؟
14 ) مقایسه کردن برای نشان دادن تفاوتها
مشابه مهارت 12 دانش آموزان پدیده ها , اشیا , امور , حوادث و اشخاص را با هم مقایسه می کنند و تفاوت های آن ها را پیدا کرده و بیان می کنند.
15) خلاصه کردن
این مهارت یکی از رایج ترین مهارتهای زبانی است . بر این اساس دانش آموزان متن درس را می خوانند و خلاصه آن را به زبان خودشان بیان می کنند . در آغاز نیازی نیست در باره راههای خلاصه کردن و انواع آن سخن بگوییم بهتر است آن ها ره همان شکل ابتدایی متن را خلاصه کنند.
16 ) زبان تصویری
دانش آموزان متن مورد نظر را می خوانند و موضوع یا پیام آن را از طریق نقاشی بیان کننئ. استفاده از زبان تصویری موجب می شود توانایی درک متن و ارائه ی آن به شکل تصویری تقویت شود.
17 ) همانند سازی
از دانش آموزان می خواهیم پس از مطالعه ی متن , داستان دیگری را شبیه به آن تعریف کنند یا به جای برخی عناصر داستان مثل قهرمانان و فضا از عناصر مشابه و همانند استفاده کرده , داستان یکبار دیگر باز نویسی کنندو
18 ) استعاره سازی
متنی را انتخاب میکنیم که در آن استعاره هایی به کار رفته باشد یا اینکه اماکان ساختن استعاره وجود داشته باشد. بسیاری از استعاره های کودکانه در حوزه ی افعال بکار گرفته می شود. مثلا کودک پس از دیدن رود خانه می گوید :" انکار رودخانه دیوانه شده است . " بنابراین از آن ها می خواهیم متن رخوانند و استعاره ها را نشان دهنا یا صفت هایی را به برخی اشیا و پدیده ها نسبت دهند.
19 ) مبالغه کردن
یکی از مهارتهای کودکان در زمینه شناخا شناسی مبالغه کردن است یعنی آنها در بسیاری از موارد برای تعریف و توصیف اشیا و پدیده ها بویژه امور مورد علاقه از مبالغه استفاده می کنند این مهارت برای تقویت درک مطالب و تمرین برای وسعت بخشیدن به نگارش نیز مناسب است.
20) بیان دو باره ( سبک شخصی )
دانش آموزان ابتدا متن را می خوانند سپس داستان یکبار دیگر به زبان خودشان می گویند یا می نویسند .
هر فردی در بیان مجدد مطالب سبک مخصوص به خود دارد بنابراین در این مهارت کودکان بیش تر جملات را به زبان خود بیان می کنند و به جملات ساده دست نمی زنند . نکته دیگر اینکه بیان دو باره به توانایی های ذهنی , دایره لغات , فرهنگ حاکم بر خانواده و ... بستگی دارد علاوه بر این بیان مجدد غیر از مهارت خلاصه کردن است .
21 ) نام آوا
برخی از کلمات در صورت تکرار , تولید صداهایی می کنند که در زبان شناسی به آنها "نام آوا " می گویند مثل جیک جیک صدای گنجشک , شرشر صدای آب , واق واق صدای سگ و ... در این مهارت دانش آموزان متن را می خوانند و هر جا نام آوایی را دیدند آن را با صدای بلند ادا می کنند این کار نه تنها شور و شوق خاصی به محیط آموزشی می دهد . بلکه باعث تنوع و شادی در کلاس می شود.
22) معنی ضمنی
گاهی جملات و عبارات علاوه بر معنی اصلی , معنی دوم یا فرعی نیز دارند . بنابراین وقتی دانش آموزان متن مورد نظر را خواندند , می خواهیم یک بار دیگر متن را بررسی کنند و در صورتی که به چنین مواردی برخوردند , آنها را مشخص کنند.
23) معنی اصلی
منظور از این پاره مهارت این است که دانش آموزان پس از مطالعه متن منظور اصلی نویسنده را بیان کنند . پی بردن به معنی اصلی با منظور نویسنده تمرینی است که موجب تقویت خواندن و فهم متن می شود.
24 ) هدف نویسنده
این مورد غیر از دریافت معنی اصلی است . در اینجا از دانش آموزا انتظار می رود پس از خواندن متنب به ما بگوید نویسنده در این متن چه هدف یا اهدافی را دنبال می کند. این تمرین به دانش آموز کمک می کند تا در خواندن متون مختلف اهداف نویسنده را نیز در نظر بگیرند.
25) قیاس کردن
دانش آموزان متن را می خوانند و حوادث و رویدادها را باهم مقایسه می کنند . علاوه بر این آنها می توانند اجزا و پدیده های داستان را با سایر پدیده های اطراف خود نیز مقایسه کرده و و جوه اختلاف و اشتراک را بیان کنند.
26) تسلسل حوادث
از دانش آموزان می خواهیم متن را به دقت بخوانند و رویدادها و حوادث آن را بررسی کنند . سپس حادث را به طور مسلسل بیان کنند . البته هر متنی ممکن است این ویژگی را نداشته باشد . بنابراین برای انجام این تمرین لازم است متن هایی انتخاب شود که در آن حوادث به طور مسلسل اتفاق افتاده باشد. تشخیص تسلسل حوادث باعث ایجاد نظم منطقی در ذهن می شود.
27 ) طبقه بندی کردن
در این مهارت دانش آموزان یاد می گیرند پس از خواندن متن , اشیا و پدیده ها را بر اساس ویژی های عمومی طبقه بندی و منظم می کنند. طبقه بندی کردن از مهارت هایی است که به دانش آموزان کمک می کند تا ذهنی تحلیل گر و منظم داشته باشند . تمرین های " طبقه بندی کن در کتاب "نوشتاری " با این مهارت کمک می کند.
28) بیان حوادث
دانش آموزان پس از خواندن متن به ما می گویند که چه وقایع و رویداد هایی اتفاق افتاده است در این تمرین آنها یاد می گیرند هنگام خواندن , حوادث را دنبال کنند.
29 ) بیان عقیده و نظر
وقتی خواندن متن را به پایان بردند از آنها می خواهیم نظر و عقیه ی خود را نسبت به کل داستان , شخصیت ها , حوادث و نتیجه داستان بگویند.
30) عناصر داستان
از دانش آموزان می خواهیم پس از خواندن متن برخی از عناصر داستانی را مشخص کنند. مثلا قهرمان داستان , شخصیتها , حوادث وفضای داستان را تحلیل و بررسی کنند.
31) فضا و موقعیت
دانش آموزان در خواندن به مکان هایی که داستان در آن اتفاق افتاده است توجه می کنند ؛ مثلا می گویند این قصه در جنگل و کاخ پادشاه روی داده است . این تمرین باعث می شود کودکان علاوه بر درست خوانی فضای داستان را نیز بررسی کنند.
32 ) شخصیت ها
از دانش آموزان می خواهیم آدمها , حیوانات و اشیایی را که در داستان نقش دارند , بررسی کرده و در باره آنها گفتگو کنند.
33) طرح و پیلوت
منظور از طرح یا پیلوت پیوستی منظم حوادث و رویدادهایی اس که مبتنی بر رارطه علت و معلولی باشد. بنابراین ممکن است داستانی دارای طرح و پیلوت نباشد . برای تمرین در این زمینه لازم است داستانی انتخاب شود که دارای طرح باشد. در طرح ما دنبال این هستیم که بعد چه می شود.
34) فولکلور و ادبیات عامیانه
کودکان در این سنین علاقه زیادی به قصه های عامیانه دارند بزرگترهایشان به آنها قصه های پریان را تعرثف کنند. بنابراین یکی از راههای تقویت خواندن , مطالعه کتاب های مربوط به ادبیات عامیانه است . قصه عامیانه به قصه ای گفته می شود که از زمان های قدیم سینه به سینه و شفاهی نقل شده است , مکتوب نیست
35) حوادث مبا لغه آمیز
گاهی نویسنده اعمال و توانایی شخصیت های داستان را بالاتر از حد معمول نقل میکند. در چنین داستانهایی خود به خود حوادث و رویدادها مبالغه آمیز جلوه می کند. از دانش آموزان می خواهیم داستان را بخوانند و در صورت وجود چنین حوادثی , آنها را بیان کنند.
36 ) حوادث تاریخی
گاهی موضوع داستان تاریخی و روایی است . در این حالت از دانش آموزان می خواهیم پس از خواندن متن به ما بگویند حوادث داستان به کدام رویداد تاریخی مربوط می شود.
37 ) مترادفات
از دانش آموزان می خواهیم متن را به دقت خوانده و لغات و ترکیبات مترادف را پیدا کنند . این تمرین باعث می شود کودکان برای درک روابط معنایی واژگان مهارت پیدا کنند.
38) متضادها
این تمرین نیز برای تقویت درک روابط معنایی می باشد با این تفاوت که در متن به دنبال عباراتی می گردند که با هم رابطه ی معنایی تضاد داشته باشند.
39) بخشهایی از کتاب
از دانش آموزان میخواهیم متن را بخوانند و به جزئیات صفحات توجه کنند . در هر صفحه چه جزئیاتی دیده می شود. چه جدول و نموداری در محتوا آمده است. تصاویر چه ویژگیهایی دارند. در محتوای چه طبقه بندی هایی به عمل آمده است . در قسمت منابع چه کتابهایی معرفی شده است .
40) اعلام
معمولا در انتهای کتابها بخشی به نام اعلام تهیه می شود که در آن اسامی خاص , مکانها و رویدادهای تاریخی توضیح داده می شود. از دانش آموزان می خواهیم متن را بخوانند و برای آگاهی بیشتر از برخی توضیحات لازم به قسمت اعلام مراجعه کنند.
41 ) منابع
برخی کتابها در پایان به معرفی منابع می پردازند . منظور از منابع , مشخصات کتابها و مقالات و نوشته هایی است که نویسنده در نوشتن کتاب از آن ها استفاده کرده است . این تمرین هم باعث می شود کودکان در خواندن متون مختلف آگاهی و توان بیشتری کسب کنند.
42) فهرست محتوا
از دانش آموزان می خواهیم قبل از مطالعه متن به فهرست کتاب مراجعه کنند و به ما بگویند کتاب در باره ی چیست یا محتوای کتاب چگونه سازماندهی شده است . از این طریق یاد میگیرند برای خواندن برخی کتابها از خواندن اجمالی فهرست نیز استفاده کنند.
43) سرفصل ها
کتاب مناسبی را در اختیار دانش آموزان قرار می دهیم تا ضمن ورق زدن و مطالعه ی اجمالی به فهرست کتاب مراجعه کرده و عناوین سرفصل ها را به خاطر بسپارند. وقتی زمان مطالعه به اتمام رسید ، از طریق سر فصل های کتاب به معرفی آنم بپردازند.
44) کتاب نامه
منظور از کتاب نامه فهرست کتابهایی است که در باره ی موضوع کتاب وجود دارد و نویسنده آنها را به صورت الفبایی فهرست می کند . بنابراین از کودکان می خواهیم تا کتابنامه را مطالعه کرده و از طریق آن به بحث و گفتگو بپردازند.
45 ) واژه نامه
در پایان برخی کتابها مجموعه ای ازواژگان واصطلاحات به ترتیب الفبایی می آیدکه به طورمفصل معنی وتوضیح داده شده است.ازدانش آموزان می خواهیم واژه نامه رابررسی کرده ونظرخودرانسبت به آن ارایه کنند.
46) دایره المعارف
یکی ازمنابع قابل استفاده برای دانش آموزان کتاب های مرجعی است که اطلاعات درآن گردآوری شده است .دایره المعارف ویژه کودکان ونوجوانان رادراختیارشان می گذاریم وطرزاستفاده ازآن راتوضیح می دهیم تا موضوعات وسؤالات خودرادرآن جستجوکرده وپاسخ لازم را پیدا کنند.
47) اطلس
اطلس یکی ازکتاب های مرجع است که درباره ی جغرافیای کشورها اطلاعات لازم راارایه می دهد. دراین جا نیزمی توان مشابه کتاب های دایره المعارف عمل نمود.
48) برگه دادن
فیش با برگه کارت مخصوصی است که در کتابخانه مورد استفاده قرار می گیرد. به نحوی که مشخصات و اطلاعات ضروری کتاب ها را بر روی آن یادداشت میکنند تا مراجعه کنندگان از طریق مطا لعه ی آن راحت تر به منابع دسترسی پیدا کنند . به محل نگهداری برگه ها , برگه دان می گویند . در کلاس نمونه ای از برگه های کتابخانه ای را معرفی میکنیم. سپس از دانش آموزان می خواهیم نحوه ی استفاده از برگه و برگه دان را توضیح دهند. آن ها از این طریق می توانند به مطالعه ی اجمالی و سریع در باره ی منابع مورد نیاز بپردازند.
49) روزنامه
یکی از مهارتهای تقویت خواندن , روزنامه خوانی است . در یکی از ساعات مطالعه روزنامه ی مناسب برای سنین کودک و نوجوان به کلاس می بریم یا از آن ها میخواهیم همراه خودشان بیاورند از آن ها میخواهیم روزنامه را ورق زده و مطالب مورد علاقه ی خود را مطالعه کنند سپس در باره ی آن گزارش مختصری تهیه کرده و به کلاس ارائه دهند . این کار هم به صورت فردی و هم به صورت گروهی قابل اجرا ست .
50 ) تقویم
از دانش آموزان درخواست می کنیم در یکی از جلسات , تقویمی را به همراه خود بیاورند . سپس از آن ها می خواهیم تا تقویم ها ی خود را مطالعه کرده و به دوستان خود نحوه ی استفاده از تقویم را توضیح دهند و در باره ی کاربردهای آن گفتگو کنند.
51) دفترچه تلفن
یکی از مهارت های ساده برای تقویت خواندن , مطالعه و استفاده از دفترچه تلفن است . از دانش آموزان می خواهیم دفترچه تلفن هایی تهیه کرده و به کلاس بیاورند. ممکن است دفترچه ی تلفن خود را بیاورند . در کلاس مشول بررسی دفترچه شده و در باره ی نحوه ی کاربرد آن گفتگو می کنند.
52) کلمات کلیدی
متنی را در اختیار دانش آموزان می گذاریم تا بخوانند . بهتر است متن داستانی باشد . از آنها میخواهیم در حین خواندن کلمات مهم و کلیدی را مشخص کرده و زیر آنها خط کشیده یا روی کاغذ بنویسند . این کار باعث می شود تا عمل خواندن با دقت بیش تر همراه باشد.
53) ارجاعات
کتابی انتخاب می کنیم که ارجاعات و پانویس های زیادی داشته باشد از دانش آموزان می خواهیم تا ضمن تورق و مطالعه کتاب به ارجاعات دقت کرده و برای یکدیگر در باره ی علل و فواید آن سخن بگویند.
54) کلمات متشابه (هم نویسه ها)
از دانش آموزان میخواهیم تا ضمن مطالعه ی متن مورد نظر اگر به کلمات متشابه برخوردند , آن ها را مشخص کرده و پس از پایان مطالعه و خواندن در باره ی کلمات متشابه گفتگو کنند. کلمات متشابه یا هم نویسه به کلماتی گفته می شود که در نوشتن و تعداد حروف شبیه هم بوده و تنها از نظر معنا با هم تفاوت داشته باشند . مثل شیر به معنی سلطان جنگل و شیر به معنی نوعی خوردنی .
55) کلمات متشابه ( هم آ واها )
برخی از کلمات در نوشتن به هم شبیه نیستند بلکه در تلفظ به هم شباهت دارند به این سری کلمات " هم آوا " می گویند . مثل خویش و خیش که در تلفظ مانند هم هستند. در این مهارت نیز مثل مهارت قبلی عمل می کنیم.
56) چند معـــــــــنایی
از کودکان می خواهیم متن را مطالعه کنند و در صورتی که به کلمات چند معنایی برخوردند ,آنها را استخراج کرده و به دوستان خود و کلاس اراده دهند مثل کلمه ی " گرفت " که در عبارت های " دلم گرفت " و عبارت " رگ گردنم گرفت " و " خورشید گرفت " و " دستم گرفت " و " ماست گرفت " و ....
57 ) کلمات پیشوندی
از بچه ها می خواهیم به مطابعه ی متن انتخابی بپردازند و در صورتی که در حین خواندن به کلمات پیشوندی برخوردند , آنها را استخراج کرده و به کلاس اراده دهند و در باره ی ساختمان و معنای آن ها بحث کنند. کلمات پیشوندی کلماتی هستند که از بیش از دو جز تشکیل شده باشند.
58) کلمات پسوندی
این مهارت مثل مهارت قبل است . با این تفاوت که در این جا کلمات پسوندی را پیدا می کنند. مثل هنرور که دارای پسوند " ور " است .
59) ریشه ی کلمات
اگر در حین خواندن متن به کلماتی برخوردند که ریشه ی اصلیشان را می دانند آن ها را استخراج کرده و در روی کاغذ بنویسند , سپس این کلمات را جمع بندی کرده و در گروه بخث کنند.
60) کلمات ساده و غیر ساده
از بچه ها می خواهیم متن خود را بخوانند . سپس کلمات را از نظر ساده و غیر ساده بودن بررسی کنند و آن ها را در دو دسته طبقه بندی نمایند . کلمات ساده از یک جزء و کلمات غیر ساده از بیش از یک جزء تشکیل می شود. مثلا کارساده و کارمند یا کارخانه غیر ساده است.
61) کلمات مخفف
متنی را انتخاب می کنیم که در آن کلمات مخفف به کار رفته باشد. مثل ناگه مخفف ناگهان , از دانش آموزان می خواهیم کلمات مخفف را پیدا کرده و اصل آن ها را بیان کنند.
تهیه کننده : زینت طوطیان
منابع :
روانشناسی خواندن - علی محمد ناعمی - انتشارات آستان قدس
تحلیل روش آموزش زبان - ویلیام فرانسیس مه کی – ترجمه حسین مریدی – انتشارات آستان قدس
زبان و مهارتهای زبانی – جیمز فلاد پیتر اچ – ترجمه علی آخشینی – انتشارات استان قدس
مهارت های خواندن – منبع اینترنتی
با استفاده از روشهای زیر و تمرین بیشتر به زودی به نتیجه خوبی میرسید:
۱- در مورد موضوعی که قرار است بخوانید فکر کنید:
- در مورد این موضوع چه میدانم؟- چه چیزی میخواهم یاد بگیرم؟- بعد از خواندن، چه چیزی یاد گرفته ام؟
۲- ابتدا بخشی را که میخواهید بخوانید سریع نگاه کنید:
- چه مطلبی به نظرتان آشناست؟- چه چیزهایی به نظرتان تازگی دارد؟- درک کلی شما از موضوع چیست؟
۳- این بار مطالب را به دقت بخوانید و از نکات مهم یادداشت بردارید:
- نکات مهم و اصطلاحات خاص را روی برگه های یادداشت و یا کارتهای کوچکی بنویسید. این کار در دوره مطالب به شما کمک میکند.- مطالبی را که کاملا متوجه نشده اید، دوباره بخوانید.- فکر کنید که از کجا میتوانید راجع به این موضوع اطلاعات بیشتری به دست بیاورید.- این موضوع با کدامیک از موضوعات درسی دیگر شما ارتباط دارد؟
۴- آنچه را که خوانده اید، دوره کنید:
- بعد از هر قسمت مطالبی را که خوانده اید، برای خود تکرار کنید.- در پایان هر بخش نکات مهم را مرور کنید.- مطالبی را که خوانده اید برای خود یا یکی از دوستانتان یا یکی از اعضای خانواده به زبان خود بیان کنید. این کار ذهن شما را منظم میکند.
چگونه از جعبه لایتنر استفاده کنیم:جعبه لایتنر یک قوطی در باز است که از پنج قسمت تشکیل میشود.
۱
۲
۴
۸
۱۵
عرض قسمت های مختلف به ترتیب ۱۵,۸,۴,۲,۱ واحد است. این جعبه را میتوانید خودتان با مقوا، جعبه یا قوطی های پودر لباسشویی ، کفش و… درست کنید، یا اینکه از بازار تهیه نمائید.این روش را میتوانید برای یادگیری لغات زبان انگلیسی،فارسی و یا هر فرمول یا مطالب درسی فراری که میخواهید به خاطر بسپارید به کار گیرید.هر موضوع یادگرفتنی را روی یک برگ کاغذ(فیش) بنویسید. دقت کنید که روی هر فیش تنها یک موضوع یادگرفتنی نوشته شود. یعنی لغت را در یک روی کاغذ و جواب آن را در روی دیگر برگه مینویسید.
مراحل کار:۱. روز اول: تعدادی از برگهها را تکمیل میکنید و پس از اینکه هر دوروی برگه را یکی دوبار مرور کردید، برگهها را در خانه اول جعبه قرار دهید. میتوانید هر روز، ده پانزده یا تعداد بیشتری برگه آماده نمائید.شاید در بعضی روزها هم برگه ای تهیه نکنید.۲. روز دوم: ابتدا برگه هایی را که دیروز تهیه کرده بودید از خانه اول بردارید.سؤالات را از روی برگه بخوانید و سعی کنید جوابها را به خاطر بیاورید. آنهایی را که بلد نبودید، مجدداً در خانه اول قرار دهید و آنهایی را که بلد بودید، به خانه دوم منتقل کنید. پشت این برگه های خانه دوم یک کاغذ رنگی با ارتفاع بیشتر قرار دهید.در پایان، برگه هایی را که در روز دوم برای اولین بار تهیه کرده اید در خانه اول قرار دهید.۳. روز سوم: به برگه های خانه دوم دست نمی زنید زیرا خانه دوم هنوز تکمیل نشده است و ظرفیت دو گروه برگه را دارد. پس باز هم از برگه های خانه اول شروع میکنید و برگه هایی را که جواب سؤالاتشان را بلد هستید به خانه دوم منتقل مینمائید و در پشت کاغذ رنگی قرار میدهید تا این برگهها با برگه های روز گذشته مخلوط نشود. برگه هایی که پاسخشان را بلد نیستید به همراه برگه های جدیدی که امروز تهیه کرده اید در خانه اول قرار دهید.۴. روز چهارم:الف. ابتدا از خانه دوم شروع کنید، زیرا خانه دوم ظرفیت دو گروه برگه را دارد و ظرفیت آن روز قبل تکمیل شده است. ولی فقط برگه های ردیف جلوتر را برمی دارید.(یعنی برگه هایی که جلو کاغذ رنگی قرار دارند) سؤالات روی این برگهها را مطالعه میکنید و اگر جواب درست دادید برگهها را در داخل خانه سوم و در ابتدای آن قرار میدهید و پشت این برگهها یک کاغذ رنگی با ارتفاع بیشتر قرار میدهید تا فاصله گذاری مشخص شود. ضمناً برگه های باقی مانده در خانه دوم را جلوتر میبرید و کاغذ رنگی را در پشت این برگهها میگذارید.ب. سپس به خانه اول برگردید و برگه های آن را بردارید و آنهایی را که بلد هستید در خانه دوم و پشت کاغذ رنگی قرار دهید.ج. برگه هایی که پاسخ آنها را بلد نیستید و همچنین برگه های جدیدی را که تهیه کرده اید در خانه اول میگذارید.۵ . خانه سوم برای چهار گروه برگه در نظر گرفته شده و باید چهار روز صبر کنید تا این قسمت تکمیل شود.البته هر روز پس از ورود برگهها از خانه دوم به خانه سوم پشت این برگهها یک کاغذ رنگی میگذارید تا قسمت سوم هم به تدریج و پس از چهار روز تکمیل شود.۶. خانه چهارم جای هشت گروه برگه را دارد و هشت روز پس از ورود اولین برگهها پر خواهد شد. خانه پنجم جای پانزده گروه برگه را دارد و شانزده روز پس از ورود اولین برگه ها، این قسمت تکمیل میشود. یعنی اگر شما در کارتان وقفه ای نیندازید سی روز طول خواهد کشید تا هر پنج قسمت جعبه لایتنر تکمیل شود. توجه دارید که بین هر دو گروه برگه یک کاغذ رنگی با ارتفاع بیشتر قرار میدهید تا برگه های مربوط به روزهای مختلف با یکدیگر مخلوط نشوند.از روز سی و یکم به تدریج برگهها از داخل جعبه خارج میشوند و شما میتوانید این برگهها را بایگانی نمائید. زیرا پس از پنج بار تکرار موفقیت آمیز هر برگه در زمان های متفاوت، میتوانید مطمئن باشید که آن موضوع را برای همیشه فرا گرفته اید و هیچگاه آن را فراموش نخواهید کرد.به این ترتیب شما با روشی که شبیه بازی انفرادی است، در اوقات فراغت میتوانید با کمترین میزان اتلاف وقت آنچه را که یادگیری اش برایتان مشکل تر است بیشتر تکرار کنید و زودتر و برای همیشه به خاطر بسپارید و آنچه را که زودتر یاد میگیرید فقط با پنج بار تکرار برای همیشه فرا بگیرید.نکته مهم: در هر مرحله که به سؤال یک برگه نتوانستید جواب دهید باید آن را به اولین خانه برگردانید.
منبع: تبیان
راهزنان وقت:۱- صحبتهای كم اهمیت۲- میهمانان ناخوانده۳- مطالعه مطالب كم اهمیت و غیرضروری۴- روشهای غیر صحیح و عادات نادرست مطالعه۵- تلفنهای مزاحم و غیر ضروری۶- نداشتن انضباط كاری۷- سستی و بی ارادگی در تصمیم گیری ۸- دوباره كاری ۹- ناتوانی " نه " گفتن به خواستههای نابجا ۱۰ - نداشتن تمركز حواس ۱۱- عادت امروز و فردا كردن ۱۲- ترس از شكست راههای ایجاد وقت: ۱- زنده كردن وقت مرده ( مثل زمانهایی كه در انتظار هستیم، زمانی كه در اتوبوس می گذرد و ... ) 2- انجام كارها به طور همزمان 3- تنظیم كردن وقت خواب 4- كنترل بیشتر روی وقت تفریح5- نه گفتن به درخواستهای غیر مهم 6- عقب انداختن كارهای غیر مهم
تاريخ : یکشنبه ۱۳۹۴/۰۷/۰۵ | 20:20 | نویسنده : بهرام کیانی ده کیانی |
.: Weblog Themes By Pichak :.
