مقدمه:
خداوند متعال برای راهنمایی و هدایت  انسانها علاوه بر نعمت‌های مختلفی همچون وجود انبیاء، کتب آسمانی،‌ قدرت تعقل و اندیشه، اسوه والگوهای عملی ارزشمندی را نیز به انسان معرفی نموده است که در صورت اقتدا و تمسک به سیره و روش ایشان می‌تواند راه سعادت و خوشبختی  خود را دریابد. با بعثت رسول اکرم(صلی‌الله‌علیه‌واله) خداوند متعال برای طالبان حق و حقیقت و رهجویان به سوی سعادت و خوشبختی اسوه‌های ممتاز و ویژه‌ای معرفی نمود. از جمله اینکه خداوند متعال بهترین الگوی خوشبختی را وجود پیامبر اکرم(صلی‌الله علیه‌واله) معرفی می‌فرماید:
«لَقَدْ كانَ لَكُمْ في‏ رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْآخِرَ وَ ذَكَرَ اللَّهَ كَثيراً؛[احزاب/۲۱]مسلّماً براى شما در زندگى رسول خدا سرمشق نيكويى بود، براى آن ها كه اميد به رحمت خدا و روز رستاخيز دارند و خدا را بسيار ياد مى‏ كنند».

پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌واله)اسوه پرهیزکاران
بعد از پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌واله) اسوه و الگوی سعادت رستگاری وجود ذی جود امامان معصوم(علیهم السلام) می‌باشند. کما اینکه خداوند متعال در خصوص حجیت و حقانیت اهل بیت پیامب اکرم (صلی‌الله علیه واله) بارها در آیات متعددی این مطلب را بیان فرموده است. «إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ؛[ المائدة/۵۵] جز اين نيست که دوست شما خداست و رسول او و مؤمنانی که نماز می خوانند و همچنان که در رکوعند انفاق می کنند».

امام حسین(علیه‌السلام) الگوی حق‌پویان
امام حسین (علیه‌السلام) وسایر امامان معصوم نیز به  «مِنَ الحُسَينِ بنِ عَلِيٍّ إلى سُلَيمانَ بنِ صُرَدٍ، والمُسَيَّبِ بنِ نَجْبَةٍ، ورُفاعَةَ بنِ شَدَّادٍ، وعبدِاللَّه بن والِ، وجَماعَةِ المُؤمِنينَ:... فَلَكُم‏ فِيَ‏  أُسْوَةٌ؛[۱]امام حسین(علیه‌السلام) نامه‌ای به سلیمان بن صرد خزاعی، و  جمعی از یاران و مومنین ‌می‌فرماید: برای شما در رفتار من الگو است.» امام صادق (علیه‌السلام) هم امام حسین را الگویی ارزشمند معرفی می فرماید:. «َ يَكُونُ لِي بِالْحُسَيْنِ أُسْوَةٌ؛[۲] حسین برای من اسوه و الگوست».

ویژگی‌های اخلاقی امام حسین(علیه‌السلام)
۱-اخلاص و خدا محوری
از جمله مهمترین و زیبا ترین آموزه‌های اسلامی که مورد سفارش و تأکید فراوان قرآن و سنت بوده است،‌ موضوع اخلاص و خداباوری در زندگی است. یک انسان موحد وخدا پرست که خود را پیرو راستین دین اسلام می‌داند لازم است در زندگی هدفی جز رضایت و قرب به سوی خدای متعال نداشته باشد و کارهای خود را دز زندگی برای درگاه احدیت خاص نماید. رعیت این شاخص دینی موجب می‌شود، که انسان هیچ‌گاه پای خود را از حدود الهی تجاوز ندهد و خود را کاملاً تسلیم محض باری تعالی نماید. خداوند متعال در قرآن کریم سخن از انبیاء راستین خود آورده است که به درستی این مطلب را در زندگی خود راعایت کرده‌اند.  « قُلْ إِنَّ صَلاتي‏ وَ نُسُكي‏ وَ مَحْيايَ وَ مَماتي‏ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمين؛[انعام/۱۶۲] بگو: «نماز و تمام عبادات من، و زندگى و مرگ من، همه براى خداوند پروردگار جهانيان است».
با بررسی و تحقیق در سیره و روش امام حسین(علیه‌السلام) در زندگی مبارکشان به خوبی می‌توان این شاخص ارزشمند دینی را مشاهده کرد. امام حسین(علیه‌السلام) نه تنها در لحظه شهادت ذکر فی‌سبیل الله بر زبان داشت، بلکه همیشه در صبحگاهان و شامگاهان این دعا را بر زبان جاری می‌کرد. «بِسْمِ اللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ مِنَ اللَّهِ وَ إِلَى اللَّهِ وَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ عَلَى مِلَّةِ رَسُولِ اللَّهِ وَ تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ وَ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ الْعَلِيِّ الْعَظِيمِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْلَمْتُ نَفْسِي إِلَيْكَ وَ وَجَّهْتُ وَجْهِي إِلَيْكَ وَ فَوَّضْتُ أَمْرِي إِلَيْكَ إِيَّاكَ أَسْأَلُ الْعَافِيَةَ مِنْ كُلِّ سُوءٍ فِي الدُّنْيَا وَ الْآخِرَة؛[۳] بنام خداى بخشنده مهربان و يارى مى‏جويم به نام خدا و به ذات خدا [و از خدا و به سوى خدا] و در راه خدا و بر پيروى دين فرستاده خدا و اعتماد كرده‏ام بر خدا و نيست حركتى و نه توانائى مگر به خداى بلند مرتبه بزرگ خداوندا بدرستى كه من سپرده‏ام جان خود را به تو و گردانيده‏ام روى خود را به سوى تو و واگذاشتم كار خود را به سوى تو. و از تو و بس سؤال مى‏كنم سلامتى از هر مكروهى را در دنيا و آخرت».

۲-صبر و بردباری امام حسین(علیه‌السلام)
بر کسی پوشیده نیست اگر کسی از واقعه عاشورا و فاجعه بزرگی و دردناک عاشورا اطلاعی داشته باشد به ویژگی اخلاقی صبر و بردباری امام حسین(علیه‌السلام) اقرار خواهد نمود. فجایای بزرگی که بر خاندان اهل بیت پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه واله) در سال ۶۱هجری بر امام حسین(علیه‌السلام) وارد شد چیزی نبود که هر کسی بتوان تاب تحمل آن همه مصیبت را داشته باشد. آنگاه که حضرت بر زمین قتلگاه افتاده بود و لحظات آخر عمر شریف خویش را سپری می‌نمود آخرین پرده از شکوه و عظمت صبر حسینی به نمایش در می‌آید، حضرت در آخرین لحظه زندگی خود به آستان دوست این چنین مناجات می‌نماید:
«صبراً على قضائك یا رب لا اله سواك یا غیاث المستغیثین‏[۴] مالى رب سواك و لا معبود غیرك صبراً على حكمك یا غیاث من لا غیاث له یا دائماً لا نفاذله، یا محیى الموتى، یا قائماً على كل نفس بما كسبت، احكم بینى و بینهم و انت خیرا الحاكمین».[۵]

۳-شجاعت و دلاوری شاخص ارزشمند امام حسین(علیه‌السلام)
شجاعت و دلاوری و عدم ترس از غیر خدای تبارک و تعالی از جمله خصوصیات و ویژگی‌های اولیاء ومردان خداست. خداوند متعال در توصیف ویژگی‌های مردان الهی و مبلغان راه حقیقت و رسالت می‌فرماید: «الَّذينَ يُبَلِّغُونَ رِسالاتِ اللَّهِ وَ يَخْشَوْنَهُ وَ لا يَخْشَوْنَ أَحَداً إِلاَّ اللَّهَ وَ كَفى‏ بِاللَّهِ حَسيباً؛[احزاب/۳۹] (پيامبران) پيشين كسانى بودند كه تبليغ رسالتهاى الهى مى‏كردند و (تنها) از او مى ترسيدند، و از هيچ كس جز خدا بيم نداشتند و همين بس كه خداوند حسابگر (و پاداش‏دهنده اعمال آنها) است!».
خداوند متعال در سوره دیگر مجاهدان راه خدا که در راه آرمانهای الهی و اسلامی هیچ‌گونه ترس و اضطرابی به خود راه نمی‌دهند. را این چنین توصیف می‌نماید: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا مَنْ يَرْتَدَّ مِنْكُمْ عَنْ دينِهِ فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَ يُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكافِرينَ يُجاهِدُونَ في‏ سَبيلِ اللَّهِ وَ لا يَخافُونَ لَوْمَةَ لائِمٍ ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتيهِ مَنْ يَشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَليمٌ؛[مائده/۵۴]اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد! هر كس از شما، از آيين خود بازگردد، (به خدا زيانى نمى‏رساند خداوند جمعيّتى را مى‏آورد كه آنها را دوست دارد و آنان (نيز) او را دوست دارند، در برابر مؤمنان متواضع، و در برابر كافران سرسخت و نيرومندند آنها در راه خدا جهاد مى‏كنند، و از سرزنش هيچ ملامتگرى هراسى ندارند. اين، فضل خداست كه به هر كس بخواهد (و شايسته ببيند) مى‏‌دهد و (فضل) خدا وسيع، و خداوند داناست».

امام حسین اسوه شجاعت ودلاوری
شاخص ارزشمند شجاعت ودلاوری در سرتاسر زندگی امام حسین (علیه‌السلام) موج می‌زند و مختص به زمان و دوره‌ی خاصی از زندگی گوهر بار این امام همام نیست. رشادتهای متعددی که در جنگهای مختلف از امام حسین (علیه‌السلام) نقل شده است همه حاکی از  این عنصر ارزشمند در زندگی سید الشهدا(علیه‌السلام) است.
عبدالله بن قیس از دلاوریهای امام حسین (علیه‌السلام)در جنگ صفین چنین گزارش کرده است: در نبرد صفین در میان لشکر علی (علیه‌السلام) و در رکاب آن حضرت بودم . ابوایوب سلمی از فرماندهان معاویه به کمک نیروهای خود بر آب فرات مسلط شده و آن را به روی ما بست. لشکریان علی (علیه‌السلام)از شدت عطش به آن حضرت شکایت کردند. امیرالمؤمنین (علیه‌السلام)نیز برای بازپس گیری آب فرات عده ای را فرستاد، اما آنان ناامید برگشتند. مولای متقیان (علیه‌السلام)از گرفتاری پیش آمده به شدت ناراحت شد. در آن حال امام حسین (علیه‌السلام)عرضه داشت: «امضی الیه یا ابتاه؟ پدر جان! آیا من برای باز کردن راه آب بروم؟» علی(علیه‌السلام)فرمود: «پسرم! برو» حضرت سیدالشهداء (علیه‌السلام)به همراه عده ای به نیروهای دشمن حمله کرده و آنان را از فرات دور ساخته و خیمه‌اش را در کنار آب برافراشت و عده ای را برای حفاظت از آب گمارد. آنگاه نزد پدر بزرگوارش آمد و پیروزی خویش را مژده داد. اما علی (علیه‌السلام)از شنیدن بازگشائی راه آب به گریه افتاد. به امام گفته شد: یا علی! این اولین پیروزی است که در این جنگ به برکت حسین(علیه‌السلام) به دست آمد، چرا گریه می‌کنید؟! امام فرمود: بلی درست است، اما من به یاد روز عاشورا افتادم که حسینم با لب تشنه به شهادت می‌رسد. و از شدت ظلم اسب او شیهه می‌کشد و می‌گوید: ای وای از دست امتی که فرزند دختر پیامبرشان را کشتند.[۶]

خلاصه کلام
خصوصیات و امتیازات ویژه امام حسین (علیه‌السلام) را به هیچ وجه نمی‌توان نه در این نوشتار و نه در هزاران نوشته‌ دیگر جمع کرد و به آن اشاره کرد. این نوشتار تنها فرصتی بود که به چند ویژگی بارز امام حسین (علیه‌السلام) در زندگی نورانی شان اشاره کنیم.
________________________
پی‌نوشت:
[۱]. مكاتيب الأئمة عليهم السلام، ج‏۳، ص۱۴۳.
[۲]. كامل الزيارات، ص۶۵.
[۳]. مهج الدعوات و منهج العبادات، ص۱۵۷.
[۴]. اسرار الشهداء، ص ۴۲۳.
[۵]. ریاض المصائب، ص ۳۳.
[۶]. مدینه المعاجز، ج ۳، ص ۱۳۹